Ο Έντγκαρ Μορέν πέθανε σε ηλικία 104 ετών. Αντιφασίστας, μέλος της Αντίστασης, κομμουνιστής, κοινωνιολόγος και θεωρητικός της πολυπλοκότητας. Αγωνιστής μέχρι τέλους. Στα 102 του χρόνια συμμετείχε στις διαμαρτυρίες κατά της σφαγής των Παλαιστινίων στη Γάζα.
Δεν έπαψε ποτέ να αναλογίζεται τη ζωή του και να ζει τη σκέψη του. «Δεν είμαι από αυτούς που έχουν καριέρα, αλλά από αυτούς που έχουν ζωή », έγραψε στο Mes demons (Στοκ, 1994). Αυτή η ζωή τροφοδοτούνταν συνεχώς από τις αντιφάσεις και τις εντάσεις του κόσμου, καθώς και εκείνες που βίωσε ο ίδιος.
Tο 2017 (8 Ιουλίου) στην Αβινιόν, μιλούσε για έναν διάλογο των πολιτισμών, και όχι για σύγκρουση, όπως έκανε ο Χάντιγκτον. Θεωρούσε ότι μόνο η πολιτική που βασίζεται στην ποιητική, δηλαδή στη δημιουργική δύναμη της τέχνης και της φιλοσοφικής σκέψης, μπορεί να συλλάβει την πολυπλοκότητα της πατρίδας μας, που είναι η Γη.
Η κυριαρχία των αριθμών και η πολυδιάσπαση σε κλειστά «κουτιά» του πολιτισμού μας τείνουν να καταπνίξουν την ποίηση. Αλλά μπορούμε να αντισταθούμε. Οι σουρεαλιστές το είχαν καταλάβει, η ποίηση απαγγέλλεται, διαβάζεται, αλλά κυρίως βιώνεται. Αυτή βρίσκεται παντού όπου υπάρχει έκπτωση της επικοινωνίας, της αγάπης, της χαράς και του παιχνιδιού. Εμείς θα τη βρούμε στις ομορφιές της φύσης, στο θέατρο και στον κινηματογράφο ή στις άλλες τέχνες. Σήμερα, όμως, όλο το ποιητικό μέρος της ζωής απειλείται. Για να ανθίσει, θα πρέπει να επιτραπεί η ανάπτυξη και, συγχρόνως, η πραγματοποίηση του «εγώ» στο πλαίσιο της κοινότητας…» κατέληγε ο Μορέν.
Το ίδιο ακριβώς έλεγε και ο Ερνέστο Σάμπατο που μιλούσε για μια νέα σύνθεση του Εμείς και του Εγώ: Γιατί «…Το βασίλειο του ανθρώπου δεν είναι ο στενόχωρος και αγχωτικός χώρος του ίδιου του εγώ, ούτε η αφηρημένη κυριαρχία της συλλογικότητας, αλλά εκείνη η ενδιάμεση ζώνη στην οποία συνηθίζουν να λαμβάνουν χώρα ο έρωτας, η φιλία, η κατανόηση, η συμπόνια. Μόνο η παραδοχή αυτής της αρχής θα μας επιτρέψει να θεμελιώσουμε αυθεντικές κοινότητες, αντί για κοινωνικές μηχανές» (Ε. Σάμπατο «Άνθρωποι και γρανάζια»).
