«Εμείς δεν έχουμε πατρίδα». Αυτό είναι το γνωστό τραγούδι των ξεριζωμένων, της προσφυγιάς, των μεταναστών, των κυνηγημένων από πολέμους, πείνα και οικονομικές κρίσεις. Αυτό τραγουδούν τα εκατοντάδες χιλιάδες ελληνόπουλα που πήραν το δρόμο της ξενιτιάς. Αυτό τραγουδούν οι εργαζόμενοι όπου Γης.
Η κοινότητα των προβλημάτων των «από κάτω» όλου του κόσμου κάποτε ήταν καθολικά αποδεκτή και αποκαλούνταν διεθνισμός. Σπουδαίοι άνθρωποι όπως ο Τόμας Μαν μιλούσαν για την παγκόσμια αποδοχή μιας κοσμοπολίτικης ηθικής που θα βασιζόταν στην απόρριψη των εθνικιστικών και καπιταλιστικών ιδεολογιών. Το 1940, μάλιστα, έγραφε για «την ιδέα της παγκόσμιας κοινότητας, τον περιορισμό των εθνικών κυριαρχιών και αυτονομιών». «Για αυτό το νέο κράτος», υποστήριξε, «η μετανάστευσή μας και η διασπορά των διαφόρων πολιτισμών μας είναι απλώς το προοίμιο».
Η μετανάστευση λοιπόν ήταν για τον Τόμας Μαν απολύτως ενταγμένη στο όραμα για ένα παγκόσμιο κράτος, για μία πανανθρώπινη κοινότητα. Γρήγορα όμως κατηγορήθηκε ως κομμουνιστής γι' αυτό. Ένα χρόνο αργότερα, όταν ακυρώθηκε μια ομιλία του στο ξενοδοχείο Beverly Wilshire –μία από τις πολλές ακυρώσεις-, αναφέροντας το περιστατικό σε επιστολή του προς τον Theodor Adorno, έγραφε:
«Το μίσος, η τάση για διώξεις, η τρομοκράτηση στάσεων και απόψεων, η επιβεβλημένη σιωπή, η ανώνυμη υποκρισία, το ψεύδος και η αυτοδικαίωση, η απελπιστική αδυναμία και η φοβισμένη επιφυλακτικότητα όσων γνωρίζουν καλύτερα, το γεγονός και μόνο ότι κάποιος σαν τον Μακάρθι δεν μπορεί να εξουδετερωθεί, ότι μπορεί να βασιστεί σε συνεχώς αυξανόμενη οικονομική υποστήριξη, ότι οι σκοτεινές μέθοδοι και τεχνικές του έχουν ουσιαστικά καθιερωθεί - όλα αυτά ενθαρρύνουν μόνο τη σκέψη να απογειωθεί ξανά ο φασισμός…»*.
Την ίδια χρονιά, σ’ ένα άρθρο του τόνιζε πως πλέον ήταν πεπεισμένος ότι η «τρομακτική ηθική παρακμή» της Αμερικής ήταν μη αναστρέψιμη. Υπάρχουν πολλά σε αυτό το άρθρο που ισχύουν και σήμερα. Η Αμερική εξακολουθεί να υποστηρίζει τους πλούσιους σε πετρέλαιο δεσποτισμούς στη Μέση Ανατολή, ενώ ισχυρίζεται ότι προωθεί την ελευθερία και τη δημοκρατία, και παρουσιάζει νομιμοποιημένες πρακτικές ληστείας και εκμετάλλευσης ως «ελεύθερη επιχείρηση». Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης επιμένουν στη «φασιστική συσκότιση» των άβολων αληθειών. Οι Ευρωπαίοι δεν έχουν απαλλαγεί από τη «γενική τους δουλοπρέπεια προς τον αμερικανικό πλούτο».
Ο φασισμός έχει εγκατασταθεί πλέον στον Λευκό Οίκο και όποιος τολμήσει να ασκήσει κριτική στον Τραμπ και την πολιτική του χαρακτηρίζεται αμέσως κομμουνιστής και τρομοκράτης. Ο «πατριωτισμός» είναι το ιδεολογικό μοτίβο της ακροδεξιάς παντού.
Όσο για την «αριστερά», κατηγορούμενη από τον Τραμπ και τους εγχώριους «πλεύρηδες» και «μητσοτάκηδες» ως «αντιπατριωτική», αμύνεται αμήχανα, φοβισμένα, χθαμαλά και μαλθακά, προβάλλοντας ένα «νέο πατριωτισμό», πετώντας στα σκουπίδια το υψηλό όραμα της πανανθρώπινης κοινότητας της αλληλεγγύης και της φιλίας χωρίς διακρίσεις, της παγκόσμιας κοινότητας ανθρώπων που θα είναι ίσοι…
Χρειάζεται λοιπόν να πούμε ξανά με τόλμη και αποφασιστικότητα ότι «πατρίδα μας είναι η δημοκρατία» και πως μια παγκόσμια κοινωνία της φιλίας, της ισότητας, των ατομικών δικαιωμάτων και της έκφρασης όλων των πολιτιστικών ταυτοτήτων είναι δυνατή.
https://www.equator.org/articles/thomas-mann-occasion-of-a-magazine
