Ο Μ. Κράτσιος και η σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας για την AI

Ο ελληνικής καταγωγής Michael Kratsios (Μιχάλης Κράτσιος), ο γιος του παπα-Γιάννη από την Καστοριά και της Μαρίας Κοτσακά από τη Χίο, κατέχει τη νευραλγική θέση του συνδέσμου του Ντόναλντ Τραμπ με τους ολιγάρχες της Σίλικον Βάλεϊ, καθώς είναι ο Διευθυντής Πολιτικής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογίας του Λευκού Οίκου. Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι η διπλωματική εργασία του Κράτσιου είχε ως θέμα την «Οικονομία και ψηφοφορία στην Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία: Μια συνολική και ατομική ανάλυση του ελληνικού εκλογικού σώματος, 1985-2007» όπου αναπτύσσεται η θεωρία της «οικονομικής ψήφου» (economic voting), υποστηρίζοντας ότι οι ψηφοφόροι λειτουργούν ως ορθολογικοί κριτές, τιμωρώντας ή επιβραβεύοντας τις κυβερνήσεις κυρίως με βάση τη μακροοικονομική εικόνα της χώρας (sociotropic voting). 

Αλλά σήμερα το ενδιαφέρον σχετικά με τον Μιχάλη Κράτσιο είναι ο ρόλος του στην αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και ιδιαίτερα τα νέα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας επικεντρώνεται στην ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, με την Κίνα να προωθεί φθηνότερα, ανοικτού κώδικα συστήματα (όπως τα Qwen και Kimi K3), ενώ οι ΗΠΑ κατηγορούν τα κινεζικά εργαστήρια για παράνομη εξαγωγή δυνατοτήτων (αντιγραφή) από αμερικανικά μοντέλα και απειλούν με κυρώσεις.  Όμως 200 ιδρυτές νεοσύστατων αμερικανικών επιχειρήσεων κάλεσαν την κυβέρνηση Τραμπ να μην διακόψει την πρόσβαση στα κινεζικά μοντέλα “ανοιχτού βάρους”* (οι χρήστες μπορούν να τα κατεβάσουν ελεύθερα), υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα έβλαπτε δυσανάλογα τις μικρότερες αμερικανικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης που βασίζονται σε φθηνά ανοιχτά μοντέλα επειδή δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος πληροφορικής που σχετίζεται με τα συστήματα αιχμής της Anthropic ή της OpenAI. Με άλλα λόγια τα φθηνά μοντέλα της Κίνας "τρώνε τον παρά" σε βάρος των ακριβών αμερικάνικων μοντέλων.

Η πολιτική της Κίνας

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Ζινπίνγκ κατά την ομιλία του στην Παγκόσμια Διάσκεψη Τεχνητής Νοημοσύνης (WAIC) στη Σαγκάη κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αγκαλιάσει τα μοντέλα ανοιχτού κώδικα, ώστε η τεχνολογία να μην ελέγχεται από λίγες δυτικές εταιρείες που θέλουν να δημιουργήσουν ένα “ψηφιακό σιδηρούν παραπέτασμα”. Αντίθετα να δημιουργηθεί μια νέα παγκόσμια τάξη στη διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), η οποία θα βασίζεται στην ανοιχτή πρόσβαση και τη διεθνή συνεργασία.  

Επιπλέον ο πρόεδρος της Κίνας ζήτησε η τεχνητή νοημοσύνη να παραμείνει υπό «ανθρώπινο έλεγχο» για την αποτροπή κινδύνων απώλειας ελέγχου. Η αναφορά αυτή στον “ανθρώπινο έλεγχο” υπονοεί τον έλεγχο από ανθρώπους και όχι από την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά ποιοι άραγε θα είναι οι “άνθρωποι” που θα την ελέγχουν; Οι δικτάτορες του κόμματος στην Κίνα, ή οι ολιγάρχες-τεχνοκράτες της Σίλικον Βάλεϊ στις ΗΠΑ όπως θέλει ο Πίτερ Θιλ, το πραγματικό αφεντικό του Μιχάλη Κράτσιου;

Επιστροφή στην Πεφωτισμένη Μοναρχία (Thiel)

Ο Πίτερ Θιλ βρίσκεται στο πλευρό του Ντόναλντ Τραμπ από την Εθνική Συνέλευση των Ρεπουμπλικανών, καθοδηγώντας τον σε θέματα τεχνολογικής πολιτικής και μεσολαβώντας σε μια συνάντηση μεταξύ αυτού και κορυφαίων στελεχών του τεχνολογικού κλάδου. Τώρα ο Θιλ έχει εξασφαλίσει μια θέση σ’ έναν από τα κορυφαία στελέχη του στον Λευκό Οίκο του Τραμπ - τον Μιχάλη Κράτσιο που είναι ο σύνδεσμος Κυβέρνησης και Tech Elite, την ομάδα των συντηρητικών επενδυτών της Silicon Valley, της οποίας ηγείται ο Peter Thiel.

Ποιοι θα ελέγχουν το νέο κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης σύμφωνα με τον Θιλ; Σε ένα δοκίμιό του το 2009, έγραψε ότι «δεν πιστεύει πλέον ότι η ελευθερία και η δημοκρατία είναι συμβατές». Θεωρεί δε ότι οι πολίτες μέσω του κράτους πρόνοιας τείνουν να ψηφίζουν πολιτικές που περιορίζουν την οικονομική ελευθερία και την τεχνολογική ανάπτυξη. Γι’ αυτό προτείνει την ψηφιακή «Απόδραση» από τον έλεγχο των κυβερνήσεων  που αναδεικνύονται μέσω των εκλογών. Η απόδραση αυτή μπορεί να γίνει μέσω των κρυπτονομισμάτων, τη δημιουργία αυτόνομων πολιτειών σε διεθνή ύδατα ή με την αποίκηση του διαστήματος. 

“Βρισκόμαστε γράφει- σε έναν θανάσιμο αγώνα δρόμου μεταξύ πολιτικής και τεχνολογίας. Το μέλλον θα είναι πολύ καλύτερο ή πολύ χειρότερο, αλλά το ζήτημα του μέλλοντος παραμένει πράγματι πολύ ανοιχτό. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς πόσο κοντά είναι αυτός ο αγώνας δρόμου, αλλά υποψιάζομαι ότι μπορεί να είναι πολύ κοντά, ακόμη και στο τέλος. Σε αντίθεση με τον κόσμο της πολιτικής, στον κόσμο της τεχνολογίας οι επιλογές των ατόμων μπορεί να εξακολουθούν να είναι πρωταρχικής σημασίας. Η μοίρα του κόσμου μας μπορεί να εξαρτάται από την προσπάθεια ενός μόνο ατόμου που κατασκευάζει ή διαδίδει τον μηχανισμό της ελευθερίας που καθιστά τον κόσμο ασφαλή για τον καπιταλισμό…”. “Ο στόχος του φιλελεύθερου ακτιβισμού δεν θα πρέπει να είναι η νίκη στην πολιτική, αλλά η διαφυγή από αυτήν.” υποστηρίζει ο Θιλ. Τι σημαίνει αυτό; Ποιος είναι ο μηχανισμός και τα όρια της ελευθερίας που κατασκευάζει και διαδίδει ένα μόνο άτομο και ποιο μπορεί να είναι αυτό; Ο Τραμπ; ή ένας Θιλ;

Στον κόσμο του Θιλ και των συμμάχων του στη Silicon Valley (όπως ο Balaji Srinivasan του κινήματος The Network State), οι προγραμματιστές και οι επιχειρηματίες αντικαθιστούν τους πολιτικούς. Οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται πλέον μέσω της δημοκρατικής ψηφοφορίας των πολιτών. Η παραδοσιακή πολιτική αντικαθίσταται από τη διοίκηση των ιδρυτών (Founders), τον ψηφιακό κώδικα (Code) και την ελεύθερη αγορά (Market). Οι ιδρυτές των τεχνολογικών κοινοτήτων ή οι διευθύνοντες σύμβουλοι (CEOs) των «εταιρειών-κρατών» είναι οι νέοι “πεφωτισμένοι μονάρχες”. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται συγκεντρωτικά και κάθετα (top-down), ακριβώς όπως διοικείται μια πετυχημένη startup (π.χ. η Apple ή η SpaceX). Ο ηγέτης-ιδρυτής έχει το απόλυτο όραμα και την ευθύνη, χωρίς να χρειάζεται την έγκριση κοινοβουλίων ή γραφειοκρατών.

• Πολλές αποφάσεις θα αυτοματοποιούνται μέσω Έξυπνων Συμβολαίων (Smart Contracts). Αντί να αποφασίζουν πολιτικοί για τη διαχείριση των πόρων ή τους κανόνες της κοινότητας, οι κανόνες είναι κλειδωμένοι σε κώδικα (όπως στο Bitcoin). Αν κάποιος παραβιάσει τον κώδικα, αποκλείεται αυτόματα από το σύστημα, χωρίς την ανάγκη δικαστών ή αστυνομίας.

• Στα ψηφιακά κράτη, οι πολίτες θα είναι οι πελάτες (Users/Citizens) και δεν θα υπάρχει η έννοια της «αντιπολίτευσης». Αν δεν σου αρέσουν οι αποφάσεις του Ιδρυτή ή οι κανόνες της κοινότητας, δεν ψηφίζεις για να τους αλλάξεις. Απλώς αποχωρείς (Exit) και παίρνεις μαζί τα κεφάλαιά σου για να πας σε μια άλλη ανταγωνιστική κοινότητα που σου ταιριάζει καλύτερα (σ.σ. αυτό κάνουν οι μειοψηφίες στους προτεσταντικούς κλάδους). Οι αποφάσεις των ηγετών αξιολογούνται από το αν καταφέρνουν να προσελκύσουν ή να κρατήσουν τους πιο ικανούς ανθρώπους. Από ποιον ή ποιους όμως αξιολογούνται; 

Γενικά, η φιλοσοφία αυτή συχνά συνδέεται με τη νεο-αντιδραστική θεωρία Dark Enlightenment, που περιγράφει ένα παγκόσμιο «μωσαϊκό» (Patchwork) από χιλιάδες μικροσκοπικές, αυτόνομες πολιτείες. Κάθε μία από αυτές μπορεί να έχει το δικό της σύστημα και είτε να διοικείται από έναν τεχνολόγο-δικτάτορα, είτε από μια θρησκευτική κοινότητα είτε από έναν απόλυτα αυτοματοποιημένο αλγόριθμο. Η λήψη αποφάσεων είναι εσωτερική υπόθεση της κάθε κοινότητας, και η παγκόσμια ισορροπία επιτυγχάνεται μέσω του ελεύθερου ανταγωνισμού μεταξύ τους.

Ποιος θα επικρατήσει;

Η αμερικανική φιλοσοφία (και στρατηγική) του ΕΝΟΣ ως προς την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης συγκρούεται σήμερα με την κινεζική φιλοσοφία επίσης του ΕΝΟΣ, η οποία όμως υποστηρίζει τα μοντέλα “ανοιχτού κώδικα” και την παγκόσμια συνεργασία (ειδικά του Νότου).

Πέρα από αυτή την ενδοκαπιταλιστική σύγκρουση, που έχει ασφαλώς το πολιτικο-οικονομικό και κοινωνικό διακύβευμά της, άραγε η πολιτική και η δημοκρατία της κοινωνίας των πολιτών (δηλαδή ο λαϊκός ακτιβισμός) μπορεί ακόμη να δώσει μια πειστική απάντηση απέναντι στην απόλυτη μοναρχία των τεχνο-ολιγαρχών; ....