Η «Μουριά» της καρδιάς

«…τώρα που έγινε ο κόσμος ένα απέραντο ξενοδοχείο (…) Ξέρεις τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα, σαν τα γυμνώσεις»*. Ετσι κι οι πόλεις. Αν τις αδειάσεις απ’ τους κατοίκους τους της, αν αποπειραθείς να καταστρέψεις εκείνα που εγείρουν τη συλλογική μνήμη, αν τα βάλεις με τη ψυχή τους, πεισματώνουν. Στρέφονται εναντίον εκείνων που πυροβολούν τα πόδια τους, επικαλούμενοι έναν αστικό εξευγενισμό που ωφελεί εν τέλει μόνο όσα έχουν ήδη ξεπουληθεί στο διάολο της αγοράς.

Το κέντρο της Αθήνας, χρόνια τώρα, «αναμορφώνεται». Από το Γκάζι και του Ψυρρή κι από το Μεταξουργείο ως τον Κολωνό, η πόλη άλλαξε, κι αλλάζει, όψη. Και γίνεται εκδικητική απέναντι στους κατοίκους της. Τους εκδιώκει. Μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον σε μιαν «ανάπλαση» όχι επ’ ωφελεία του ανθρώπου αλλά στο υπερκέρδος, παραδίδεται πνεύματι στην αγορά. Και χάνει. Σε πολιτισμό, σε κοινοτική αλληλεγγύη, σε ανθρωπινότητα.

Τα Εξάρχεια, εκεί όπου χτυπά η καρδία μιας Αθήνας που ακόμα ανθίσταται, έγιναν στόχος προ πολλού. Η εμμονή στην κατασκευή σταθμού του Μετρό μέσα στη μοναδική πλατεία της ευρύτερης περιοχής υπήρξε μια πολιτική πράξη με απολύτως κατασταλτικό χαρακτήρα. Το ίδιο και οι πολιτικές της αστυνόμευσης που ακολουθούνται στο λόφο του Στρέφη.

Αλλά το μακρύ χέρι της αγοράς δεν ορρωδεί προ ουδενός. Αλώνει την πολιτιστική κληρονομιά, τόσο ξεδιάντροπα όσο ξεδιάντροπα είναι και η συσσώρευση κι ο πλούτος. Στο τουριστικό πάρκο που θέλουν να καταντήσουν τα Εξάρχεια, χώροι συλλογικοί όπως τα παραδοσιακά καφενεία, δεν έχουν θέση. Τα τοπόσημα, εκείνα τα ιδιαίτερα σημεία αναφοράς, δεν έχουν θέση, παρά μονάχα προσχηματική. Να παραμείνουν ενεργά, κομμάτι της ζωής των κατοίκων, όχι μοναχά δεν αφορά αλλά κρίνεται κι επικίνδυνο. Μόνο αν μετατραπούν σε μουσειακά εκθέματα γίνονται ακίνδυνα, άρα ανακτά.

Αλλά η υπεραιωνόβια Μουριά, στην οδό Καλλιδρομίου, το καφενείο του λαού των Εξαρχείων, παραμένει ζωντανός οργανισμός. Σημείο συνάντησης των γειτόνων, των εργαζομένων, των συνταξιούχων, των φοιτητών. Εκεί όπου θα πιεις καφέ από το μπρίκι του Βάνα και θα απευθυνθείς στον διπλανό σαν να το ήξερες. Λειτουργεί ως τέτοιο απρόσκοπτα, από το 1915, κύτταρο μιας κουλτούρας ισχυρής, κομμάτι της συλλογικής διάνοιας.

Και τώρα, σ’ αυτό το μάλλον ζοφερό για την περιοχή παρόν, απειλείται να κλείσει. Η Μουριά απειλείται με μαρασμό. Να κριθεί νεότερο μνημείο σύγχρονης πολιτιστικής κληρονομιάς από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων του υπ. Πολιτισμού και να μην αλλάξει η χρήση του, δεν αποτελεί μια πράξη φολκόρ αλλά μια απαραίτητη κοινωνική παρέμβαση για την ευζωία των κατοίκων.

Διότι ούτε και οι πλέον αστόχαστοι επισκέπτες προτιμούν να κόβουν βόλτες σε άψυχα ερείπια, όσο καλά αναστηλωμένα και να είναι.

*Γιώργος Σεφέρης, «Το σπίτι κοντά στη θάλασσα», «Κίχλη»  

**Συλλογή υπογραφών στο σύνδεσμο:

https://www.openpetition.eu/gr/petition/statistik/e-istoria-den-allazei-chrese-111-chronia-mouria