Η Αριστερά ως έργο τέχνης

«Η Αριστερά είναι έργο τέχνης», είπε την Τετάρτη το βράδυ ο ποιητής και δημοσιογράφος Κώστας Καναβούρης στην ΕΣΗΕΑ, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του Υπάρχει λόγος. Είναι από εκείνες τις κουβέντες που τις ακούς και αργότερα, επιστρέφοντας στο σπίτι, πιάνεις τον εαυτό σου να τις ξανασκέφτεται. Ίσως επειδή κάτι αναπάντεχο συμβαίνει όταν ένας ποιητής μιλάει για την πολιτική. Εκεί που περιμένεις μια γνώριμη διατύπωση, εμφανίζεται μια εικόνα και σου αλλάζει τον τρόπο να κοιτάζεις τα πράγματα.

Σκέφτηκα έναν ζωγράφο μπροστά στον καμβά του. Έχει στο μυαλό του περίπου τι θέλει να ζωγραφίσει, όμως το χέρι του κάποτε τον προδίδει και τα χρώματα δεν συνεργάζονται πάντοτε μαζί του. Σβήνει ό,τι δεν του αρέσει και, πάνω στη βιασύνη του, χαλάει κάτι που είχε πετύχει. Ξέρει πως ο πίνακας απέχει αρκετά από εκείνον που φαντάστηκε. Παρόλ’ αυτά, την επομένη βρίσκεται πάλι μπροστά του.

Βέβαια, αν μιλάμε για την ελληνική Αριστερά, ο ζωγράφος μάλλον δεν είναι ένας. Είναι αρκετοί, καθένας με το δικό του καβαλέτο, και όλοι επιμένουν πως κατέχουν τη μοναδική αυθεντική απόχρωση του κόκκινου. Κατά καιρούς επιχειρούν να ζωγραφίσουν μαζί, αλλά συνήθως διαφωνούν για το ποιος θα κρατάει το πινέλο. Έτσι, από έναν μεγάλο πίνακα προκύπτουν ολοένα περισσότεροι μικροί, με την υποσημείωση ότι πρόκειται για προσωρινή κατάσταση, μέχρι την επόμενη ενότητα. Στο μεταξύ, οι επισκέπτες της έκθεσης έχουν αραιώσει ανησυχητικά. Κάποιοι μάλιστα αναρωτιούνται αν αξίζει να πληρώσουν εισιτήριο.

Κι όμως, η φράση του Καναβούρη έχει κάτι που επιμένει πέρα από τη σημερινή πολιτική γεωγραφία. Η Αριστερά γεννήθηκε και από την επιθυμία των ανθρώπων να ζήσουν σε έναν δικαιότερο κόσμο. Το δύσκολο είναι να δώσεις μορφή σε αυτή την επιθυμία, έχοντας απέναντί σου μια πραγματικότητα που σπανίως συμμερίζεται τον ενθουσιασμό σου. Στην ιστορία της υπήρξαν και λάθη φοβερά, που δεν διορθώνονται με μια καινούργια στρώση χρώματος. Άλλωστε, όσο κι αν αγαπά ο δημιουργός το έργο του, οι θεατές έχουν κάθε δικαίωμα να το κρίνουν. Ιδίως όταν τους ζητάει να χειροκροτούν ακόμη και τις μουτζούρες.

Δεν ξέρω αν ο Καναβούρης είχε κατά νου όλα αυτά όταν είπε τη φράση. Οι ποιητές έχουν το προνόμιο να αφήνουν μια εικόνα στη μέση και να αναλαμβάνουν οι άλλοι να τη συμπληρώσουν, συνήθως κατά το δοκούν. Ίσως μάλιστα ο ίδιος να διαφωνούσε με τον ζωγράφο που επινόησα εδώ για να εξηγήσω τα λόγια του. Και μάλλον θα είχε δίκιο να διαμαρτυρηθεί για την αυθαίρετη χρήση του έργου του.

Από χθες, πάντως, σκέφτομαι αυτόν τον άνθρωπο μπροστά στον μισοτελειωμένο πίνακα. Έχει απομακρυνθεί λίγο για να τον δει καλύτερα και τώρα παρατηρεί ένα σημείο που τον ενοχλεί. Θα μπορούσε να το αφήσει όπως είναι. Έχει ήδη κουραστεί αρκετά. Σε λίγο, όμως, πλησιάζει ξανά τον καμβά και πιάνει το πινέλο. Αρκεί, βέβαια, να μη χρειαστεί πρώτα να συγκληθεί η κεντρική επιτροπή.

*Η φωτογραφία από την παρουσίαση του βιβλίου "Υπάρχει Λόγος" του Κώστα Καναβούρη