Επίκαιρος και παρεξηγημένος

Ο Νικολό Μακιαβέλι είναι ο πιο γνωστός και ο λιγότερο αναγνωρισμένος από τους μεγάλους Ιταλούς της Αναγέννησης.

Ο πιο γνωστός γιατί όλοι είναι πεπεισμένοι ότι ξέρουν ποιος είναι: όλοι χρησιμοποιούν, συχνά λαθεμένα, τον όρο «μακιαβελικός», και είναι εύκολο να συναντήσεις κάποιον που λέει, με τον αέρα ότι δίνει ένα μάθημα ζωής: «όπως μας δίδαξε ο Μακιαβέλι, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Ταυτόχρονα, είναι ο λιγότερο αναγνωρισμένος, γιατί μόνο ένας αρκετά μικρός αριθμός, εκτός του ακαδημαϊκού κύκλου, έχει διαβάσει και κατανοήσει πραγματικά τα έργα του, ξεκινώντας από τον «Ηγεμόνα» και τους «Λόγους επί των δέκα πρώτων (βιβλίων) του Τίτου Λίβιου».

Για να ξεπεραστεί αυτός ο περιορισμός, πρέπει να μελετήσουμε και να προβληματιστούμε, και να αφομοιώσουμε πλήρως την κληρονομιά του Φλωρεντινού γραμματέα. Αλλά για να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη ιδέα για τον άνθρωπο, για τις αγωνίες του, για τα μεγάλα και τα δευτερεύοντα επεισόδια που σημάδεψαν τα 58 χρόνια μιας ταραγμένης ύπαρξης, πρέπει να τον δούμε μέσα από τα αποσπάσματα επιστολών, δημόσιων και ιδιωτικών, καθώς και ορισμένες  εμβληματικές λέξεις -από την αγάπη στην κοροϊδία, από τις συνωμοσίες στη σκληρότητα, από  την ισότητα στην τύχη, από τον πόλεμο στην εξαπάτηση, από την Ιταλία στην ελευθερία, από  το μέσον στην πατρίδα, από την ευχαρίστηση στην ποίηση, από τον ηγεμόνα στη δημοκρατία, από το σεξ στην κατασκοπεία, από τις ταραχές στην αρετή, για να αναφέρουμε μόνο μερικές- που μας επιτρέπουν να εξαγάγουμε την ουσία ενός στοχαστή ακόμη και μέσα από τις αντιφάσεις του.

Αφοσιωμένος σε ό,τι είναι υψηλό αλλά και σε ό,τι είναι διεστραμμένο, είναι ικανός να συνάπτει σχέσεις με τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της εποχής του καθώς και με ιερόδουλες και χαμηλόβαθμους φίλους. Ένας Ρεπουμπλικάνος που έμαθε να υπηρετεί τους Μεδίκους, δεν έγινε ποτέ πραγματικά κατανοητός και από τις δύο φατρίες της Φλωρεντίας και πήρε πολύ λιγότερα από όσα του άξιζαν. Ακόμη και σε οικονομικό επίπεδο.