Το σύνθημα «Η Αλβανία δεν πωλείται» αποκαλύπτει ένα έθνος που σέβεται τον εαυτό του και δεν θα πουλήσει την ψυχή του για επενδύσεις, γράφει στην βρετανική εφημερίδα The Guardian η Lea Ypi καθηγήτρια πολιτικής ιστορίας και φιλοσοφίας στο London School of Economics.
Μια γενιά που έχει διδαχθεί να πιστεύει ότι τα μόνα ερωτήματα είναι πόσο γρήγορα θα κατασκευαστούν οι υποδομές για τον τουρισμό, πόσο γρήγορα θα ενταχθούν στην ΕΕ, πόσο αποτελεσματικά θα προσελκύσουν επενδύσεις, τώρα ρωτάει: πρέπει να είναι έτσι τα πράγματα; Πρέπει η δημοκρατία να είναι η διακυβέρνηση από μια χούφτα δισεκατομμυριούχους;
Είναι ένα εμπνευσμένο παράδειγμα πολιτικού ακτιβισμού του οποίου η διεθνής προβολή αναμφίβολα ενισχύεται από την εστίαση των μέσων ενημέρωσης στην οικογένεια Τραμπ. Η αλβανική αντιπολίτευση προσπάθησε για χρόνια να κινητοποιήσει το κοινό ενάντια στη «διαφθορά», αλλά μάταια. Στην περίπτωση του (γαμπρού του Τραμπ) Κούσνερ, η αντιπολίτευση του Μπερίσα ταυτίστηκε με την κυβέρνηση Ράμα. Ίσως αυτό να είναι εκείνο που έβγαλε χιλιάδες νέους στους δρόμους, καθώς υπάρχει η βεβαιότητα ότι δεν υπάρξει καπέλωμα και καπηλεία της ανυπακοής.
Είναι συγκινητικό να βλέπεις τους νέους να τραγουδούν, να χορεύουν, να καθαρίζουν τον δρόμο μετά τις διαμαρτυρίες και να δίνουν λουλούδια στην αστυνομία. Σε αντίθεση με την παλιά αντιπολίτευση, δεν εγκαταλείπουν το κράτος, αλλά επιμένουν ότι τους ανήκει.
Τα τελευταία χρόνια είχαμε την ανάπτυξη ξενοφοβικών κινημάτων και αντισυστημικές διαμαρτυρίες που καρπώθηκε μόνο η ακροδεξιά. Η περίπτωση της Αλβανίας αποδεικνύει ότι ένα διαφορετικό είδος κινητοποίησης είναι δυνατό. Μακριά από τον οπισθοδρομικό εθνικισμό ή τη νοσταλγία, το μόνο συσπειρωτικό κάλεσμα του κινήματος, «Η Αλβανία δεν πωλείται», αντανακλά κάτι που η σοσιαλιστική κυβέρνηση έχει ξεχάσει: ότι ο αυτοσεβασμός είναι η προϋπόθεση για να σε σέβονται οι άλλοι και ότι ένας λαός που είναι πρόθυμος να πουλήσει την ψυχή του για μία επένδυση θα διαπιστώσει, στο τέλος, ότι η ψυχή ήταν το μόνο πράγμα που είχε αξία.
Υπάρχει κάτι το αξιοθαύμαστο και εύθραυστο σε ένα κίνημα χωρίς ηγέτες, χωρίς πρόγραμμα, χωρίς την υποδομή για να το διατηρήσει μακροπρόθεσμα. Τα κινήματα χωρίς ηγέτες είναι πιο δύσκολο να αφομοιωθούν, αλλά πιο εύκολο να διασκορπισθούν ή να διαλυθούν. Για να είναι αποτελεσματικά, πρέπει να περάσουν από την αντίσταση στην πρόταση.
Η πολιτική παντού βρίσκεται υπό την κυριαρχία λίγων μεγιστάνων του πλούτου, οι πολιτικοί έρχονται και παρέρχονται, οι δίκες κατά της διαφθοράς ικανοποιούν την επιθυμία για τιμωρία και ο πολιτικός ακτιβισμός δίνει την ψευδαίσθηση της αλλαγής. Μία προς μία, οι κοινωνίες βρίσκονται στα ίδια παράδοξα της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Η πρόκληση δεν είναι μόνο το πώς να αντικαταστήσουμε τα άτομα, αλλά και το πώς να οικοδομήσουμε ένα νέο σύστημα.
Στην Αλβανία αυτή τη στιγμή υπάρχει μια γενιά πρόθυμη να κινητοποιηθεί για ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης, ένα μοντέλο που απορρίπτει την ολιγαρχική κατοχή και συνδέει την προστασία του περιβάλλοντος με τη δημοκρατική νομιμότητα. Η Αλβανία αντί να γίνει «σαν την υπόλοιπη Ευρώπη», όπως έλεγε το παλιό σύνθημα, θα μπορούσε να δώσει στην γηραιά ήπειρο ένα μάθημα αυτοσεβασμού, καταλήγει η Lea Ypi.
*Ένα μάθημα και για την Ελλάδα που "πωλείται" χωρίς καμία αντίδραση...
