Τραπέζι αλλουνού

Σε μια λαϊκή ταβέρνα στο Ηράκλειο της Κρήτης, Δευτέρα βράδυ με εκλεκτή παρέα φίλων που μου πρόσφεραν απλόχερα τη φιλοξενία τους. Μια ταμπελίτσα έγραφε «ΑΛΛΟΥΝΟΥ». Κρητική εκδοχή του «Ρεζερβέ», με αξιοσημείωτη πολιτική διαύγεια. Μια ολόκληρη κοινωνική αντίληψη χωράει σε οκτώ γράμματα. Κάποιος έχει εξασφαλίσει τη θέση του. Οι υπόλοιποι ας ψάξουν αλλού. Ευτυχώς, ο φίλος, ο Μανόλης, είχε προνοήσει να τηλεφωνήσει εγκαίρως.

Μέσα στη μέθη της γλυκόπιοτης ρακής σκεφτόμουν. Στη Γαλλία, οι νέοι βγήκαν ξανά στους δρόμους και οι γνωστοί σχολιαστές έσπευσαν ν’ αποφανθούν: πλιάτσικο από ταραξίες. Οι λεηλασίες προσφέρουν άφθονο υλικό για τηλεοπτική κατανάλωση και εύκολες καταδίκες. Χρειάζεται, ωστόσο, ιδιαίτερη επιμονή για να παρακολουθεί κανείς τέτοιες κοινωνικές εκρήξεις και να διακρίνει αποκλειστικά σπασμένες βιτρίνες. Η ερμηνεία εξαντλείται στο αστυνομικό δελτίο. Μια βολική μέθοδος για ν’ αποφεύγονται οι δυσάρεστες ερωτήσεις σχετικά με τις συνθήκες που συσσωρεύουν τόση οργή.

Εδώ, στην Ελλάδα, ο αποκλεισμός έχει γίνει σχεδόν κανονικότητα. Το νοίκι καταπίνει τον μισθό, η αξιοπρεπής εργασία καταντά δυσεύρετο αγαθό, το μέλλον έχει προπωληθεί. Κι από πάνω, υποδείξεις περί υπομονής από ανθρώπους που έχουν την πολυτέλεια να τη συνιστούν. Όσο στενεύουν τα περιθώρια μιας αξιοπρεπούς ζωής, τόσο αυξάνονται οι απαιτήσεις για κοινωνική γαλήνη. Η υπομονή των αποκλεισμένων θεωρείται περίπου αυτονόητη υποχρέωσή τους.

Μόνο που η υπομονή έχει όρια. Η οργή κάποτε ξεσπά, συχνά άτσαλα, ενίοτε καταστροφικά. Οι πράξεις βίας χρειάζονται κριτική, όπως χρειάζεται και η κοινωνία να εξετάσει τι τις τροφοδοτεί. Οι διαπρύσιοι υπερασπιστές του νόμου και της τάξης προτιμούν συνήθως να τελειώνει η συζήτηση στην καταδίκη των επεισοδίων («καταδικάζεις τη βία από όπου κι αν προέρχεται;» -η μόνιμη επωδός τους). Έχουν άλλωστε αναγάγει την κοινωνική ειρήνη σε δικαίωμα εκείνων που απολαμβάνουν ήδη τους καρπούς της.

Κάποια στιγμή, όμως, οι αποκλεισμένοι θα αμφισβητήσουν το «ΑΛΛΟΥΝΟΥ». Θα υπάρξει αναστάτωση, ενδεχομένως και ζημιές. Οι μόνιμοι θαμώνες θα καταγγείλουν την αγένεια των νεοφερμένων και θ’ απαιτήσουν την αποκατάσταση της τάξης.

Θέλουν, φαίνεται, ακόμα και η εξέγερση να γίνεται κατόπιν κρατήσεως.