Οι κανόνες

Ως φοιτητής είχα την τύχη να παρακολουθήσω στο πανεπιστήμιο της Πίζας ένα σεμινάριο του Τζιανφράνκο Κοντίνι, στο οποίο ο μεγάλος Ιταλός φιλόλογος ανέφερε ένα ανέκδοτο. Πρωταγωνιστές δύο συνάδελφοι, ο πρώτος ήταν ένας Γάλλος γενειοφόρος, που είχε το πάθος για τις γλωσσικές ανωμαλίες: μορφολογικές, γραμματικές, συντακτικές· ο άλλος, που ήταν τελείως φαλακρός, προσπαθούσε να αναγάγει την οποιαδήποτε ανωμαλία σε γενικό κανόνα.

Κατά τη διάρκεια της θητείας μου στα πανεπιστημιακά έδρανα ομολογώ ότι είχα ταλαντευτεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ανάμεσα στην ταύτιση με τον γενειοφόρο φιλόλογο ή με τον φαλακρό. Μέχρι να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι κανένας κανόνας δεν μπορεί να προβλέψει το εύρος των πιθανών παραβιάσεων, ενώ οι παραβιάσεις προϋποθέτουν την αναφορά σε έναν κανόνα, και επομένως να συμβιβαστούν με τον ίδιο τον κανόνα.

* Το σκίτσο του πενομάχου είναι του Κάφκα