Η παρεξηγημένη αλλά υψηλή ποιότητα των άθεων

Δεν μιλώ για τους προκλητικούς τύπους που τρώνε κρέας την Μεγάλη Παρασκευή μπροστά σε πιστούς "για να τους την σπάσουν". Αυτοί ανήκουν στον ίδιο ναρκισσιστικό μικροαστικό στρατόπεδο με όσους δηλώνουν χριστιανοί και τρώνε χοιρινό μπροστά σε μουσουλμάνους για τον ίδιο λόγο.. Η προκλητικότητα δεν είναι αθεΐα, είναι ανωριμότητα.

Μιλώ για ανθρώπους συγκροτημένους, με Παιδεία οι οποίοι απορρίπτουν τις θεότητες. Αυτοί λοιπόν:

• Πράττουν το καλό ανιδιοτελώς, καθώς δεν προσδοκούν καμμία ανταμοιβή σε κάποια μέλλουσα ζωή. Το ηθικό τους σύστημα είναι αυτοδύναμο, βασίζεται στην επίγνωση ότι οι πράξεις τους έχουν αξία εδώ και τώρα, όχι ως επένδυση για μεταθανάτιες παροχές. Αυτή η ηθική είναι καθαρή, επειδή δεν υποκρύπτει ίδιον συμφέρον.

• Διαθέτουν αξιοπρέπεια και ενσυναίσθηση: Δεν αυτοταπεινώνονται ως "δούλοι", "αμνοί" ή "αμαρτωλοί" εκ γενετής.. Δεν παρακαλούν τον "θεό" να σώσει μόνο την οικογένειά τους, να γιατρέψει μόνο αυτούς, να διασώσει μόνο αυτούς σε ένα ναυάγιο. Η αξιοπρέπειά τους πηγάζει από την πεποίθηση ότι η αξία του ανθρώπου είναι εγγενής, όχι δωρεά ενός αόρατου χορηγού. Η ενσυναίσθησή τους είναι καθολική, όχι επιλεκτική βάσει θρησκευτικής ταυτότητος.

• Σέβονται έμπρακτα την πίστη του άλλου και έχουν θάρρος γνώμης. Στα δικαστήρια, ακόμη και μπροστά σε θεοσεβούμενους δικαστές, δεν ορκίζονται σε κάτι το οποίο δεν πιστεύουν. Αντί να προσβάλουν τον πιστό με υποκριτική ορκωμοσία, δίνουν λόγο τιμής, ακόμη και με κίνδυνο να αντιμετωπισθεί η στάση τους με καχυποψία. Με τον τρόπο αυτόν τιμούν και την Δικαιοσύνη και την προσωπική τους ακεραιότητα.

• Έχουν απαλλαγεί από το μεταφυσικό φορτίο: Χωρίς πίστη σε Θεό, έχουν αφήσει πίσω διάβολο, κόλαση, φαντάσματα, αστρολόγους, λιτανείες για βροχή, θαύματα, τάματα, προπατορικό αμάρτημα. Αυτή η αποδέσμευση δεν είναι στέρηση. Είναι ελευθερία από ένα σύστημα ενοχής, φόβου και εξάρτησης, το οποίο συντηρεί την ανθρώπινη ανασφάλεια επί αιώνες.

• Έχουν την υπομονή της γνώσης απέναντι στην βιασύνη της πίστης. Αντέχουν το "δεν γνωρίζω ακόμη". Δεν καλύπτουν το ανεξήγητο με θεϊκές δυνάμεις. Το κενό της γνώσης δεν είναι απόδειξη θεότητας, είναι πρόσκληση για έρευνα.

• Εμπιστεύονται την Επιστήμη χωρίς να την μετατρέπουν σε δόγμα. Η Επιστήμη είναι η μόνη συλλογική και αυτοδιορθούμενη μέθοδος η οποία απέδειξε στην πράξη ότι παράγει αποτελέσματα. Δεν υπόσχεται Απόλυτες Αλήθειες, αλλά προσεγγιστικές αλήθειες. Αυτή η σεμνότητα είναι η δύναμή της. Η θρησκεία συχνά ισχυρίζεται ότι κατέχει την Τελική Εξήγηση. Η Επιστήμη λέγει: "Αυτό γνωρίζουμε σήμερα. Αύριο, με καλύτερα δεδομένα, θα βελτιώσουμε ή και θα αναθεωρήσουμε".

• Βλέπουν στην ιστορία της γνώσης την υποχώρηση του “Θεού των κενών”. Κάθε φορά κατά την οποία η Επιστήμη εξήγησε ένα φαινόμενο — από την κίνηση των πλανητών έως την εξέλιξη των ειδών και την φύση των ασθενειών — η ανάγκη θεϊκής παρέμβασης περιορίσθηκε. Οι άθεοι δεν το βλέπουν ως ήττα της πίστης, αλλά ως νίκη της ανθρώπινης σκέψης. Προτιμούν να πουν "δεν γνωρίζω ακόμη, αλλά θα συνεχίσω να ερευνώ", παρά να τοποθετήσουν το άγνωστο σε ένα ράφι με την ετικέτα "Θαύμα".

• Δεν πιστεύουν σε τίποτα; Κάθε άλλο! Πιστεύουν στην φιλία, στην συντροφικότητα, στην αλληλεγγύη, στην ανιδιοτέλεια, στον Λόγο. Πιστεύουν στον άνθρωπο - όχι στον τέλειο άνθρωπο των ουτοπιών, αλλά στον πραγματικό, τον ελλιπή, τον μετέωρο, αυτόν ο οποίος παλεύει. Πιστεύουν ότι η αξία της ζωής βρίσκεται στην ίδια την ζωή, όχι σε μια υπόσχεση μετά θάνατον.

• Αποκρυπτογραφούν τον κοινωνικό ρόλο των θρησκειών: Μακριά από τα αόρατα φαντάσματα, αντιλαμβάνονται τον ιστορικό ρόλο των θρησκειών στην διαχείριση των μαζών, στην εκμετάλλευση των λαών και στην παραπομπή της δικαίωσης σε έναν άλλον κόσμο, κάπου αλλού, κάποτε. Ο θρησκευτικός λόγος λειτούργησε συχνά ως εργαλείο αποπροσανατολισμού των κοινωνικών αγώνων.

• Διαθέτουν σεμνότητα και ωριμότητα: Γνωρίζουν ότι είναι θνητοί και ότι ο κόσμος τους είναι ο παρών. Απαλλάσσονται, συνεπώς, από την αλαζονεία της βεβαιότητος ότι υπάρχει οπωσδήποτε ένας άλλος κόσμος, όπου θα ζουν αιώνια και ευτυχισμένα. Οι άθεοι γνωρίζουν ότι μόνον ο άνθρωπος, μαζί με την κοινωνία του, δύναται να αλλάξει τον παρόντα και μόνο υπαρκτό κόσμο. Δεν αναμένει το θαύμα, δεν κρύβεται πίσω από "το θέλημά Του". Με την καντιανή έννοια, είναι ώριμο υποκείμενο: σκέπτεται, κρίνει, αναλαμβάνει ευθύνη, δρα.

• Διαθέτουν καθαρή κοινωνική προοπτική: Οι άθεοι έχουν Παιδεία και κοινωνική συνείδηση, δεν αρκούνται στην άρνηση του υπερφυσικού. Παλεύουν να ανατρέψουν τους καταπιεστικούς μηχανισμούς του παρόντος και να διεκδικήσουν έναν καλύτερο κόσμο για όλους - πιστούς και μη - εδώ και τώρα. Όχι ως μεταφυσικό Παράδεισο, αλλά ως κατάκτηση συλλογικής δράσης.

Συνοπτικά: η αθεΐα είναι απαιτητική μορφή ήθους.