Επικίνδυνες εξισώσεις 

Η γενικόλογη εξίσωση «αριστεράς και δεξιάς» λειτουργεί (σημ. τετριμμένη λογική αλλά αποτελεσματική) ως καταφανής επιδίωξη ξεπλύματος των άλλοτε  φασιστικών, συχνά διεφθαρμένων και πάντοτε αναχρονιστικών δεξιών αφηγημάτων. Αυτό άλλωστε έχει εξυπηρετήσει, ιστορικά, ανάμεσα σε άλλα το αφήγημα της εξίσωσης του Χίτλερ και του Στάλιν.  

 Στην ιστορία της λογοτεχνίας (ποίηση, δοκίμιο, αρθρογραφία) του τόπου αναμασώνται (από τη δεκαετία του ‘30 μέχρι στις μέρες μας) παρόμοιες τοποθετήσεις. Ανασύρω από τη μνήμη μου μια στιχομυθία από στίχους που αποδίδονται (αν θυμάμαι καλά) στον Νίκο Γκάτσο: 

«πότε αριστερά, πότε δεξιά, ποτέ μπροστά».  

 Παρόμοιου περιεχομένου θέσεις διατυπώνονται δημόσια, απομακρυσμένες από τη δυνατότητα αντιπαραθετικού διαλόγου και πάντοτε σε σημαίνοντα μέσα ώστε να κατοχυρώνεται «το κύρος» της τοποθέτησης.  

 Το κυρίαρχο αφήγημα, δηλαδή, αυτό που στην εποχή μας αποκαλούμε για οικονομία λόγου και χρόνου «δεξιά», λόγω έλλειψης κοινωνικού προτάγματος και ηθικού περιεχομένου, λειτουργεί στην επικοινωνιακή του τακτική αποκλειστικά και μόνο προπαγανδιστικά. Βασική αρχή αυτής της προπαγάνδας είναι η μη αυτο-αποκάλυψη (δηλαδή, η ηθελημένη απόκρυψη του εκάστοτε γράφοντος πως στηρίζει το κυρίαρχο αφήγημα) και διαμέσω αυτού του «αντικειμενικού» «αχρωμάτιστου», «ώριμου» διανοητή προωθείται ύπουλα η ιδέα της διάψευσης οποιασδήποτε ελπίδας για κάτι καλύτερο ή έστω διαφορετικό που θα μπορούσαν να προσφέρουν στην κοινωνία τα διάφορα γνήσια ιδεολογικά αφηγήματα. Αυτή η θέση  αντικατροπτίζεται και συνοψίζεται στο γνωστό ρητό, «όλοι ίδιοι είναι».  

 Οι έννοιες της «αριστεράς» και της «δεξιάς» είναι όντως παρωχημένες. Αλλά ο λόγος για αυτό δεν είναι, φυσικά, ότι έχουν πεθάνει οι ιδεολογίες (σημ. άλλο αγαπημένο τσιτάτο των εκφραστών του κυρίαρχου αφηγήματος).  

 Οι έννοιες αυτές δημιουργούν αυτόματα την αίσθηση ενός δίπολου. Της μιας πλευράς με τις θέσεις, την ιδεολογία, τους αγώνες, την ιστορία και της άλλης πλευράς με τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά και τις καταβολές της. Το πρόβλημα εδώ (σημ. τουλάχιστον  όσον αφορά τη χώρα μας) είναι ότι αυτό το πράγμα που αποκαλούμε «δεξιά» δεν συγκροτεί ρεαλιστικό αφήγημα. Δηλαδή, δεν έχει ούτε ιστορία, ούτε ιδεολογία ούτε, φυσικά, αγώνες. Δεν υπάρχει ισότιμη ιδεολογική αντιπαράθεση στο χώρο των ιδεών και της ιστορίας ανάμεσα στον τεράστιο ιδεολογικό χώρο της «αριστεράς» και την αδιέξοδη νοοτροπία της «δεξιάς». Και όταν παραλληλίζουμε (με την λογική ενός απλοϊκού διπολισμού) την αριστερά με τη δεξιά στην πραγματικότητα  εξισώνουμε ως ισότιμες έννοιες όπως,«ηθική/διαφθορά»,«δικαιοσύνη/εγκληματικότητα»,«συλλογικότητα/ συμμορία»,«ανθρωπισμός/μισαλλοδοξία», «πατριωτισμός/εθνικισμός», κοκ.  

 Τώρα, αναρωτιέμαι, γιατί τα γράφω όλα αυτά; Μάλλον επειδή είναι πρωί Κυριακής και δεν κρατώ εφημερίδα. 

*Σχέδιο του Κάφκα