Αναθέτουν στον εγκληματία να προστατεύσει το θύμα του

Πίσω από την δήθεν βούληση της κυβέρνησης να απαγορεύσει στα παιδιά μέχρι 15 ετών την πρόσβαση στο διαδίκτυο κρύβεται η προσπάθεια ελέγχου των χρηστών. Η ταυτοποίηση από τις πλατφόρμες της ηλικίας των χρηστών θα γίνεται μέσω ψηφιακού "διακριτικού" (age token) από το Gov.gr Wallet και την εφαρμογή Kids Wallet. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση δίνει τη δυνατότητα στις πλατφόρμες να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα όλων μας (καθώς ο έλεγχος θα αφορά όλους, ανήλικους και ενήλικους), καθώς θα ζητηθεί απ’ όλους τους χρήστες η πιστοποίηση της ηλικίας τους. Αυτό συνιστά μια πρωτοφανή επιχείρηση ελέγχου και επιτήρησης.

Θυμίζω ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης μίλησε για την κατάργηση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο και την υποχρεωτική ταυτοποίηση των χρηστών, αναφέροντας χαρακτηριστικά: να "βγουν οι κουκούλες" από το διαδίκτυο. Μετά τις αντιδράσεις, ο Π. Μαρινάκης είπε ότι εξέφρασε προσωπική άποψη και όχι ειλημμένη κυβερνητική απόφαση, ενώ τόνισε ότι δεν στοχεύει στην κατάργηση των ψευδωνύμων, αλλά στην ύπαρξη ενός τρόπου ταυτοποίησης του χρήστη σε περιπτώσεις εγκληματικών ενεργειών.

 Από τις εξελίξεις γίνεται φανερό ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απλώς βιάστηκε. Η κυβέρνηση του Κυρ. Μητσοτάκη προχωράει στην πρωτοφανή ενέργεια ταυτοποίησης των χρηστών του διαδικτύου με πρόφαση την προστασία των παιδιών.

Αλλά η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να ανατεθεί σε αυτούς που εγκληματούν σε βάρος τους με σκοπό το κέρδος.  

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι η ηλικία των παιδιών αλλά η ύπαρξη των «εγκληματιών» ιδιοκτητών των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν ως ντίλερ που επιδιώκει τον «εθισμό» του χρήστη καθώς αποκομίζει κέρδος.  

Για του λόγου μου το αληθές παραπέμπω στην δίκη στις ΗΠΑ εναντίον της Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp), όπου o Μαρκ Ζακερμπεργκ, ουσιαστικά παραδέχτηκε τις τεχνικές «εθισμού» των χρηστών που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες του και ότι τον Δεκέμβριο του 2015, ο ίδιος είχε θέσει ως στόχο την αύξηση του μέσου χρόνου που αφιερώνεται στο Instagram κατά 12% σε διάστημα τριών ετών. Τόσο η Meta όσο και η Google κατηγορούνται από χιλιάδες αμερικανικές οικογένειες ότι σχεδίασαν με τέτοιο τρόπο τις πλατφόρμες τους, ώστε να τις κάνουν εθιστικές για τους χρήστες από νεαρή ηλικία.

Όπως λένε οι ειδικοί, πίσω από τα likes κρύβονται οι νευροεπιστήμες και οι πρακτικές χειραγώγησης γούστων, τρόπων σκέψης και συμπεριφορών, με διαρκή στόχο το ΚΕΡΔΟΣ. Αυτός είναι ο απώτερος σκοπός.

Οι τεχνολογικοί γίγαντες του διαδικτύου πωλούν διαφημίσεις στις πλατφόρμες τους, τις οποίες στη συνέχεια προβάλλουν στους χρήστες. Όσο λοιπόν περισσότερο χρόνο αφιερώνουν οι χρήστες σε αυτές τις πλατφόρμες, τόσο περισσότερες διαφημίσεις μπορούν να τους δείξουν. Όπως σημειώνει η Wall Street Journal «το μοντέλο λειτουργεί: Η Meta κατέγραψε έσοδα 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων το τελευταίο τρίμηνο».

Το «ναρκωτικό» που μοιράζουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί μέσα από τις πλατφόρμες τους ονομάζεται like. Όπως ένας τοξικομανής παίρνει το ναρκωτικό του έτσι και ο χρήστης του διαδικτύου παίρνει τα likes του. Στο βιβλίο The Hacking of the American Mind, ο νευροεπιστήμονας Robert Lustig δείχνει ότι τα «δώρα» (likes) των κοινωνικών δικτύων ενεργοποιούν την έκκριση της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή συνδεδεμένου με την άμεση ευχαρίστηση και την ανταμοιβή. Όμως, αυτό που οδηγεί στην αύξηση της ντοπαμίνης προκαλεί άμεσα ή έμμεσα την πτώση της σεροτονίνης, του νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στο αίσθημα της πληρότητας και της ευτυχίας. Έτσι, η ανταμοιβή και η πρόσκαιρη ευχαρίστηση συνοδεύεται με το αίσθημα κενότητας και δυσανεξίας. Γι’ αυτό δημιουργείται η ανάγκη για περισσότερη ανταμοιβή που όμως πάντα καταλήγει στην ματαίωση, στο "άδειασμα". 

Αυτοί οι ψυχο-φυσικοί μηχανισμοί έχουν εργαλειοποιηθεί από τους γίγαντες του Web (το GAFAM: Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft) που τους χρησιμοποιούν για να προκαλέσουν την προσοχή και την εξάρτηση (εθισμό) των χρηστών είτε είναι παιδιά είτε έφηβοι είτε ενήλικες.

Ερευνητές του University College του Λονδίνου που διαπίστωσαν ότι οι επιδράσεις από τον εθισμό ήταν εμφανείς σε πολλαπλά νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου. Παρατηρήθηκε δε ολική μείωση της λειτουργικής συνδεσιμότητας σε τμήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην ενεργό σκέψη και το δίκτυο εκτελεστικού ελέγχου. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι αλλαγές αυτές σχετίζονται με εθιστικές κινήσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά, την ψυχική υγεία, την ανάπτυξη, την πνευματική ικανότητα και τον σωματικό συντονισμό.

Όλα αυτά τα κάνουν οι πλατφόρμες των ολιγαρχών. Σ’ αυτές που η κυβέρνηση Μητσοτάκη εναποθέτει το έργο της προστασίας των παιδιών! Σαν να αναθέτουν στον βιαστή να προστατεύσει το θύμα του… Παράλογο;

Προσωπικά δεν πιστεύω ότι θα αλλάξει κάτι, καθώς οι τεχνικές του "εθισμού" είναι στη βάση του καταναλωτικού μοντέλου του νέου καπιταλισμού (δες και το λεγόμενο «αυτοαναλωνόμενο πάθος», self-consuming passion, του Ρίτσαρντ Σένετ).

Η λύση συνεπώς βρίσκεται στη συνολική αμφισβήτηση της καταναλωτικής κοινωνίας και του παραγωγικού της μοντέλου που βασίζεται στη μεγιστοποίηση του κέρδους.