Συνάντηση Σι, Τραμπ, Πούτιν για Γιάλτα 2;

Την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου και την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, ο ηγέτης της Κίνας, Xi Jinping, θα φιλοξενήσει στη Σεντζέν 20 ηγέτες από κράτη μέλη του οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού ( APEC). Στη σύνοδο θα παραστούν επίσης ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Πολλοί έχουν ήδη χαρακτηρίσει πολύ πιθανό το ενδεχόμενο μιας συνάντησης των τριών κατά το ανάλογο της Γιάλτας μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Το ενδεχόμενο μιας Γιάλτας 2 ενισχύθηκε από την δήλωση του επικεφαλής διαπραγματευτή της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, ο οποίος είπε στη ρωσική τηλεόραση ότι «Το καθήκον είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα ολοκληρωμένης ασφάλειας στην Ευρώπη μέσα από μια νέα Γιάλτα...».*

Μια τριμερής συνάντηση προσεγγίζεται από το κάθε μέρος μέσα από τους δικούς του στόχους. Ο Xi θα παρουσιάσει την σύνοδο των 20 χωρών ως μια τεράστια συμβολική νίκη της ανερχόμενης παγκόσμιας κινεζικής ηγεμονίας, αλλά έχει επίσης πολύ καλούς λόγους να αποφύγει μια συνάντηση των τριών, καθώς η Κίνα έχει επωφεληθεί από τις χωριστές συναλλαγές με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα. Μια συνάντηση των τριών θα έρχονταν επίσης σε αντίθεση με τις επανειλημμένες εκκλήσεις του Πεκίνου για συμπεριληπτική πολυμερή προσέγγιση και προώθηση της περιφερειακής οικονομικής συνεργασίας. Επιπλέον η συνάντηση θα μπορούσε να επικαλύψει την συνάντηση των 20 (APEC) και να ακυρώσει την οικονομική ατζέντα που προωθεί το Πεκίνο,. 

Μια άλλη προσέγγιση** θεωρεί ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία αποσκοπούν μέσω της συνόδου στη βοήθεια της Κίνας προκειμένου να τις απεγκλωβίσει από τους πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία.

Μιλώντας στο συνέδριο του Emirates Policy Center στο Άμπου Ντάμπι, ο καθηγητής Minghao Zhao από το Πανεπιστήμιο Fudan ανέφερε τους λόγους της μη παρέμβασης της Κίνας λέγοντας ότι «Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας είναι το στρατηγικό λάθος που έκανε ο Ρώσος πρόεδρος. Ο πόλεμος του Ιράν είναι το στρατηγικό λάθος που έκανε ο Πρόεδρος Τραμπ. Η Κίνα διαχειρίζεται (απλά) τις συνέπειες αυτών των συγκρούσεων». Υπάρχουν όμως και άλλοι, όπως ο Δρ. Wang Huiyao, πρόεδρος του Κέντρου για την Κίνα και την Παγκοσμιοποίηση, που υποστηρίζουν μια τριμερή σύνοδο κορυφής, καθώς θεωρεί ότι η εμπλοκή της Κίνας είναι απαραίτητη και ανέφερε την παγίδα Kindleberger*** - το χάος που δημιουργήθηκε κατά τον μεσοπόλεμο λόγω του κενού παγκόσμιας ηγεσίας. Η Κίνα είπε θα μπορούσε να βοηθήσει στηρίζοντας την πολυμέρεια και παρέχοντας εγγυήσεις στο Ιράν, κάτι που βλέπει θετικά η ιρανική ηγεσία, αλλά σε κάθε περίπτωση ο σταθεροποιητικός ρόλος της Κίνας σε μεγάλο βαθμό περνάει μέσα από το πρίσμα της ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.

Εν ολίγοις, η Κίνα θα μπορούσε να βοηθήσει στην απεμπλοκή του Τραμπ στη Μέση Ανατολή. Άλλωστε, οι ανοιχτές πλωτές οδοί είναι απαραίτητες για την κάλυψη της ακόρεστης ζήτησης πετρελαίου. Όμως δεν ισχύει το ίδιο για την Ουκρανία. Τον πόλεμο στην Ουκρανία η Κίνα την αντιμετωπίζει ως ένα αυστηρά ευρωπαϊκό ζήτημα ασφάλειας, στο οποίο δεν είναι διατεθειμένη να προδώσει τον Πούτιν ούτε να υποστηρίξει μια διευθέτηση χωρίς τη συμφωνία της Ευρώπης. Η Κίνα βρίσκεται στη μέση της αποκατάστασης των σχέσεών της με την Ευρώπη, αφότου η πλεονάζουσα βιομηχανική παραγωγή της κατέκλυσε το 2025 την ευρωπαϊκή αγορά. Τέλος, η υιοθέτηση από την Κίνα του οράματος του Πούτιν για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα εξοργίσει τη Γερμανία και την ΕΕ.

Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Charles Kupchan, ανώτερος συνεργάτης στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, που προέβλεψε εδώ και πολλά χρόνια την παρακμή της αμερικανικής αυτοκρατορίας, θεωρεί ότι "το μέλλον είναι περισσότερες Γιάλτες". «Πρέπει να μάθουμε να εργαζόμαστε πέρα ​​από τις γεωπολιτικές και ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές», είπε. «Βρισκόμαστε τώρα σε έναν κόσμο στον οποίο οι ΗΠΑ και οι δημοκρατικοί σύμμαχοί τους δεν αποτελούν πλέον τον κυρίαρχο συνασπισμό». «Ποιος έρχεται; Η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, οι μεγάλες χώρες του παγκόσμιου νότου - όλες αυτές οι χώρες παίζουν σημαντικό ρόλο και οι περισσότερες από αυτές έχουν στενότερους οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα παρά με τις ΗΠΑ». «Θα πρέπει να μάθουμε να συνεργαζόμαστε με τα αυταρχικά καθεστώτα και να ζούμε μαζί τους πιο άνετα...» κατέληξε.

Σε κάθε περίπτωση, η τριμερής σύνοδος κορυφής δεν θα περιλαμβάνει την Ευρώπη και αυτό θα σημαίνει την πλήρη περιθωριοποίηση της γηραιάς ηπείρου. Αυτό και μόνο θεωρείται ότι θα αποτελεί ένα τρομερό προηγούμενο για την ήπειρο.

Όσο για τις μικρές χώρες, μια Γιάλτα.2 θα σημάνει αυτό που είπε ο Τζορτζ Μπους στη Λετονία: «Όταν ισχυρά έθνη διαπραγματεύονται, η ελευθερία των μικρών εθνών είναι κατά κάποιο τρόπο αναλώσιμη»..

*https://thediplomat.com/2026/10/xi-jinping-may-have-his-own-reasons-to-avert-a-china-russia-us-summit/

**https://www.theguardian.com/world/2026/nov/14/yalta-trump-xi-putin-china-apec

***Ο όρος επινοήθηκε από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Joseph Nye το 2017, που βασίσθηκε στο έργο του διάσημου οικονομολόγου Charles P. Kindleberger. Ο Kindleberger υποστήριξε ότι το κραχ του 1929 και η άνοδος του φασισμού δεν προκλήθηκαν μόνο από οικονομικά λάθη, αλλά και από ένα κενό παγκόσμιας ηγεσίας.