Σπάστε τη σιωπή, όχι στη συνενοχή

Όχι στη συνενοχή, σπάστε τη σιωπή.

Η καταγγελία του βραβευμένου σκηνοθέτη Abdallah Al-Khatib από τη σκηνή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου, για τη «συνενοχή» της Γερμανίας στη «γενοκτονία» που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα, προκάλεσε την αποχώρηση από την τελετή του Γερμανού υπουργού Carsten Schneider.

 Είχε προηγηθεί η Arundhati Roy και άλλοι καλλιτέχνες – όπως ο Emin Alper – που ζήτησαν να «σπάσει η σιωπή» για το έγκλημα στην Παλαιστίνη.

Η δήλωση του προέδρου της επιτροπής του φεστιβάλ Wim Wenders  ότι οι κινηματογραφιστές «πρέπει να μείνουν εκτός πολιτικής, καθώς αποτελούν αντίβαρο σε αυτήν» προκάλεσε αλγεινή εντύπωση, θέτοντας επί τάπητος το θέμα της «συνενοχής» στο έγκλημα μέσα από την υποκριτική «φιλελεύθερη αξιοπρέπεια».

Το ερώτημα που τίθεται είναι: Πώς είναι δυνατόν από τη μια να έχουμε καλλιτέχνες και διανοούμενους που τάσσονται αναφανδόν κατά της γενοκτονίας και του φασισμού, με συνέπειες για τη στάση τους αυτή, και από την άλλη, καλλιτέχνες όπως ο Βέντερς, να κρατούν στάση «σιωπής»;

Αυτό επισυμβαίνει μέσα από μία διαδικασία τιμωρίας-επιβράβευσης. Τα συστήματα εξουσίας διασφαλίζουν τη συμμετοχή στο έγκλημα, κατανέμοντας οφέλη και βάρη με τρόπους που να καθιστούν την αντίσταση αδύνατη ή ακόμη και αδιανόητη. Οι υποστηρικτές επιβραβεύονται, ενώ οι αμφισβητίες τιμωρούνται. Αυτό συμβαίνει μέσα από δίκτυα συμμετοχής και συνενοχής. 

Το δίκτυο Επστάιν ήταν ένα τέτοιο δίκτυο. Σ' αυτό, οι συμμετέχοντες δικηγόροι κέρδιζαν ευνοϊκά νομικά αποτελέσματα, οι εισαγγελείς προσέφεραν επιεικείς συμφωνίες, οι ακαδημαϊκοί δέχονταν δωρεές, οι πολιτικοί διατηρούσαν διασυνδέσεις, οι δημοσιογράφοι υψηλούς μισθούς και θέσεις, και όλοι τους αρνούνταν να αμφισβητήσουν αυτό που συνέβαινε. Το ίδιο ισχύει και για το έγκλημα στη Γάζα. Δίκτυα συνενοχής απαιτούν τη μη καταγραφή όλης της πραγματικότητας, να αποσιωπάται το έγκλημα, και οι όποιες καταγγελίες να αφήνουν άθικτες τις δομές της δυτικής ατιμωρησίας.

Πολλοί μου λένε ότι φοβούνται για τις καριέρες, τις δουλειές, την επιβίωσή τους. Είναι τρομοκρατημένοι. Φίλος μου είπε ότι δεν μου κάνει «λάικ» (!) γιατί φοβάται μήπως στοχοποιηθεί. Ζούμε μέσα στον τρόμο αλλά και την επίφαση δημοκρατίας και ελευθερίας.

«Όλα τα δυτικά έθνη είναι παγιδευμένα σε ένα ψέμα», προειδοποίησε ο Τζέιμς Μπόλντουιν* το 1963. «Το ψέμα του προσποιητού ανθρωπισμού τους· αυτό σημαίνει ότι η ιστορία τους δεν έχει ηθική δικαιολόγηση και η Δύση δεν έχει ηθική εξουσία». Όσοι έχουν παγιδευτεί σε αυτό το ψέμα δεν μπορούν πλέον να το αντέξουν. Το προκάλυμμα της δήθεν «αξιοπρέπειας» έχει διαλυθεί. Τώρα όλοι πρέπει να πάρουν θέση. Οι διάφοροι Βέντερς δεν σώζονται με αντιπολιτική ρητορική. Πρέπει να πεις με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις. Με τον Τραμπ, τον Όρμπαν, τον Μιλέι, τον Νετανιάχου και τον αξιολύπητο Γερμανό υπουργό ή με τους λαούς που υφίστανται την φρικαλέα βία. Με τους γενοκτόνους, τους νεο-αποικιοκράτες και τους ψηφιακούς φεουδάρχες ή με τα θύματα.

*https://www.equator.org/articles/after-the-earthquakes