Το "βύσμα"

[ Γιώργος Κουτούβελας / Ελλάδα / 08.10.15 ]

Ένα θέμα που ανοίγει δύσκολα και κλείνει πολύ εύκολα, είναι το ζήτημα του ρουσφετιού ή του «βύσματος»  ή του πελατειακού συστήματος όπως προτιμάται να  χαρακτηρίζεται από το «savoir vivre» του δημόσιου λόγου. Ξεκινώντας πρέπει να παρατηρηθεί πως το συγκεκριμένο ζήτημα είναι μαγικό. Ο χαρακτηρισμός «μαγικό» αποδίδεται, διότι  η κατάσταση αυτή καταφέρνει να «ενώσει» υπό μία έννοια, ή μάλλον υπό πολλές έννοιες, απολύτως αντίθετα ως προς την ιδεολογία τους, μέσα μαζικής  ενημέρωσης, φορείς και πρόσωπα. Πέρα από αστεϊσμούς,  το ρουσφέτι υπάρχει παντού, σαν ένας άγραφος νόμος για τον οποίο ισχύει ο κανόνας της απόλυτης σιωπής. Το ρουσφέτι είναι τόσο πολιτικό όσο και κοινωνικό εργαλείο το οποίο αξιοποιείται από όλες τις συναλλασσόμενες πλευρές, με μοναδικό σκοπό το ίδιον όφελος.

 Αυτή τη νοσηρή κατάσταση την έχουμε συναντήσει όλοι λίγο πολύ στον καθημερινό μας βίο, είτε ως «βύσματα», είτε ως ο γνωστός του «βύσματος» είτε ως ο αποκλειόμενος. Εδώ δεν αξίζει να σταθούμε τόσο πολύ στον γνωστό του «βύσματος», ο οποίος, μπορεί π.χ. να είναι ένας απελπισμένος άνεργος που  ζητάει από όσους ξέρει και δεν ξέρει να τον βοηθήσουν, ώστε να απασχοληθεί. Κατ’ εμέ αξίζει πολύ περισσότερο, τουλάχιστον στην φάση που βρίσκεται τώρα η κοινωνία μας, να ασχοληθούμε τόσο με τον άνθρωπο «βύσμα» όσο  και με τον «αποκλεισμένο». Το προφίλ του ανθρώπου «βύσματος» μπορεί να είναι ένα πολιτικό πρόσωπο, ένας συγγενής, ένας φίλος,  ένας ερωτικός σύντροφος ή ένας επίδοξος ερωτικός σύντροφος κ.α. Τι γίνεται τώρα με εκείνον που αποκλείεται από μία θέση, που μπορεί, π.χ., να χρειαζόταν περισσότερο από τον ευεργετηθέντα και  να είχε ταυτόχρονα περισσότερα αντικειμενικά προσόντα από αυτόν; Κάνει μία άσκοπη καταγγελία; Αναζητά κι εκείνος ένα «μέσον»; Μένει άπραγος;  Ή γίνεται αλκοολικός;

  Προφανώς καμία από τις παραπάνω αντιδράσεις δεν επιλύει το πρόβλημα. Μία από τις θεμελιώδεις ιδέες του Niclas Luhmann, ενός κορυφαίου θεωρητικού των συστημάτων, είναι, πως η επικοινωνία μεταξύ των μελών ενός κοινωνικού συνόλου δύναται να αντιμετωπίσει το όποιο πρόβλημα  αφορά την κοινότητα στο σύνολό της. Βασισμένος σε αυτό, παραθέτω το εξής περιστατικό.

Ο Γιάννης και ο Γιώργος έχοντας μόλις ολοκληρώσει τις μεταπτυχιακές τους σπουδές και όντας άνεργοι ενημερώθηκαν για την προκήρυξη θέσεων για ταξιθεσία στο… θέατρο, στην οποία μαζί με άλλους, και αυτοί,  ανταποκρίθηκαν θετικά και αποκλείστηκαν, μαζί με άλλους, τελικά. Κι εδώ είναι το αστείο της υπόθεσης. Ο Γιάννης που είχε εργαστεί, στο συγκεκριμένο πόστο, στο παρελθόν, έλαβε αρνητική απάντηση με την αιτιολογία πως πρόκειται να προσλάβουν καινούργια πρόσωπα, ενώ ο Γιώργος που δεν είχε εργαστεί στο παρελθόν έλαβε αρνητική απάντηση με την αιτιολογία πως δεν έχει την απαιτούμενη εμπειρία…

Το ζήτημα αυτό δεν είναι προσωπικό τους, αλλά πέρα ως πέρα, κ ο ι ν ω ν ι κ ό. Και έτσι πρέπει να το αντιμετωπίσουμε, όλοι όσοι δεν μπορούμε, δεν αντέχουμε και δεν γουστάρουμε να είμαστε συμβιβασμένοι και «ρεαλιστές».

 Προσοχή, ακολουθεί ποίηση:

  

                                      Τυπικά προσόντα

        Τελείωσε το λύκειο με άριστα· το πανεπιστήμιο

       με λίαν καλώς· το φανταρικό στον Έβρο· στο

       ποινικό του μητρώο ξέπλενες ματωμένα χέρια,

       απ’ την καθαριότητα

        Ερωτεύτηκε με πάθος τη γυναίκα του· και φίλησε

       τα παιδιά στο μέτωπο πριν φύγει για τη συνέντευξη

 -Η αγγελία ζητούσε ανθρώπους για εργασία-

 Ο διευθυντής τον έβλεπε να συμπεριφέρεται

ως τέτοιος· χαμογελούσε αμήχανα· δάγκωνε

 το κάτω χείλος· ίδρωνε

   Κοιτώντας όμως το βιογραφικό διαπίστωσε

  πως δεν έχει τα τυπικά προσόντα.

 

                                      από την ποιητική συλλογή «Συνταγές Για Ωμό Ρεαλισμό» εκδ. Γαβριηλίδης, 2014.