Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο

[ ARti news / Ήπειρος / 08.02.16 ]

Ο Δήμος Αρταίων και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Μακρυγιάννης» παρουσιάζουν το βιβλίο του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο» από τις εκδόσεις Historical Quest. Για το βιβλίο θα μιλήσει ο διδάκτωρ λαογραφίας, Φιλόλογος κ. Δημήτρης Ράπτης, καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας. Η παρουσίαση θα γίνει στην αίθουσα του Συλ. Μακρυγιάννης το Σάββατο 13 Φεβρουαρίου στις 19.30. Συμμετέχει και η θεατρική ομάδα του Συλλόγου «Μακρυγιάννης». 

Υπάρχουν βιβλία που μας πληροφορούν για περιόδους της σύγχρονης ιστορίας και μας μαθαίνουν πρόσωπα και καταστάσεις που σίγουρα αγνοούσαμε. Πριν από δυο χρόνια ο συγγραφέας Γιώργος Χ. Παπασωτηρίου εξέδωσε την πολύτιμη μελέτη «Το ματωμένο θέρος του 1882» που εκδόθηκε από την ΗΠ.Ε.ΠΟ.ΤΕ. Από αυτή τη μελέτη μάθαμε οι νεότεροι τον τσιφλικά Κωνσταντίνο Καραπάνο. Οι παλαιότεροι και ιδιαίτερα οι παππούδες μας είχαν νιώσει στο πετσί τους τι σήμαινε Καραπάνος. Κατείχε το νομό Άρτας. Η Άρτα απελευθερώθηκε και άλλαξε δυνάστη. Ο Τούρκος έφυγε ο Καραπάνος έμεινε. Και όχι μόνο με την κατοχή της γης. Αλλά και με την πολιτική του συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα της Ηπείρου και της Ελλάδας. Ο Καραπάνος εκλέχτηκε βουλευτής, έγινε υπουργός, ίδρυσε ακόμη και κόμμα. Κανείς όμως δεν τον άγγιξε πολιτικά. Λίγοι βρέθηκαν στο δρόμο του και είχαν την τόλμη να καταδικάσουν την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά, του τσιφλικά δυνάστη. Ο Γεώργιος Παχύς τον κατήγγειλε. Δεν άντεξε όμως στην αντιπαράθεση μαζί του. Ο μόνος που τον πολέμησε με σθένος ήταν ο Σπυρίδων Σίμος. Ποιος ήταν όμως ο Σίμος; 

 Ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης έρχεται να ανακαλύψει μια άγνωστη πλευρά της ιστορίας της Άρτας και να μας παρουσιάσει μια πολιτική φυσιογνωμία που έδρασε στην Άρτα πριν από ένα περίπου αιώνα. Ο  Σπυρίδων Σίμος γεννήθηκε στην Λαβδάνη, στην περιοχή του Πωγωνίου, στην Ήπειρο, το 1868 και πέθανε στην Αθήνα το 1935. Γιος του Μιχαήλ Σίμου, ήταν δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδος Πατρίς. Εξελέγη βουλευτής Άρτας στη Βουλή του 1910 και διετέλεσε υπουργός Περιθάλψεως της προσωρινής κυβέρνησης Θεσσαλονίκης (Σεπτ. 1916-Ιούνιος 1917) και της μετέπειτα κυβέρνησης Βενιζέλου (1917-1920).  Μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας του (Πατρίς) αλλά και από τις πολιτικές του αγορεύσεις  στη βουλή ονομάτισε την πηγή του κακού για το νομό Άρτας, τον Καραπάνο. Ακόμη έφερε στη βουλή το θέμα της εξαγοράς των ψηφοφόρων από τον Καραπάνο στις εκλογές της 28ης  Νοεμβρίου του 1910. Τότε ο Κωνσταντίνος Καραπάνος, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Σίμου, (σώζεται η αγόρευσή του  στα πρακτικά της βουλής), διέθεσε 100. 000 δραχμές για να εξαγοράσει τους ψηφοφόρους.

Μπροστά στην αίσθηση ότι μοιράζονται χρήματα, οι φτωχοί αγρότες, έσπευσαν να πάρουν ότι μπορούσαν, αφού στέναζαν από τον ζυγό του τσιφλικά Καραπάνου. Οι εκλογές έγιναν σε πρωτόγνωρες συνθήκες, βίας και νοθείας και ο Κωνσταντίνος Καραπάνος, μαζί με τον γιο του Πύρρο εκλέχτηκαν βουλευτές. Το ίδιο και ο Σπυρίδων Σίμος. Η Άρτα συνέχισε να στενάζει κάτω από την πίεση του Καραπάνου. Ο Σπυρίδων Σίμος εξέδωσε τις σκέψεις του, για την πολιτική κατάσταση στην Άρτα, σε ένα βιβλίο, το 1912, που το ονόμασε «Λόγοι και Έργα». Σε αυτό το βιβλίο πέρα από την διαφθορά του Καραπάνου γράφει ότι τον πολέμησαν γιατί ήθελε να κάνει σπουδαία έργα που θα άλλαζαν την πόλη. Αναφέρει τον αμαξιτό δρόμο Άρτας- Τρικάλων, τη σιδηροδρομική γραμμή Αγρινίου- Άρτας και τη βελτίωση του οδικού δικτύου του ορεινού όγκου. Την αποξήρανση των ελών και την ίδρυση της αγροτικής τράπεζας. Θα υλοποιούνταν με την βοήθεια του Ελευθέριου Βενιζέλου που το άστρο του τότε ανέτειλε στο πολιτικό προσκήνιο. Ο Σίμος τον επικαλείται και λεει ότι η πόλη θα μπει στον πολιτισμό αν πραγματοποιηθούν όλα αυτά τα οράματα. «Ήδη », έγραφε «αι πύλαι του Άδου σηκώνονται. Οι δαίμονες της Κολάσεως τρέπονται εις φυγήν και το φως της σωτηρίας, της προόδου, της ευημερίας ανέτειλεν εις τον ωραίον και γλυκύν ορίζοντα της Άρτης». Ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης παρουσιάζει κείμενα από το βιβλίο του Σπυρίδωνα Σίμου, πρακτικά από τη βουλή και την ένσταση της οικογένειας Καραπάνου, για την εγκυρότητα των εκλογών της 28ης Νοεμβρίου του 1910. Ακόμη υπάρχει άγνωστο φωτογραφικό υλικό, έγγραφα, επιστολές και εφημερίδες της εποχής. 

Οι Εκδόσεις Historical Quest παρουσιάζουν στο αναγνωστικό κοινό το βιβλίο «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο», το οποίο φιλοδοξεί να αναπαραστήσει εκείνη την πολυσήμαντη και πολυτάραχη περίοδο.

Στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνει το πολιτικό προσκήνιο της Άρτας, ξαναεμφανίζονται οι τότε σημαντικοί πολιτικοί άνδρες όπως, η οικογένεια του Κωνσταντίνου Καραπάνου και Γαρουφαλιά και ο Σπυρίδων Σίμος. Η μελέτη, επιμελημένη με αισθητική τελειότητα, κρατάει την ορθογραφία, τη γλώσσα και τη στίξη των πρωτότυπων εγγράφων, αλλά με τις κατάλληλες παραπομπές βοηθάει τον αναγνώστη να εγκλιματιστεί γρήγορα. Πρόκειται για μια σημαντική συμβολή στη μελέτη της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας των αρχών του 20ου αιώνα.

 

 

Ακολουθεί συνέντευξη του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη στον Χρήστο Αλεξόπουλο για το βιβλίο «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο»

 

Είναι αλήθεια ότι τα ιστορικά βιβλία θέλγουν περισσότερο τους αναγνώστες και ιδιαίτερα όταν αναφέρονται στην τοπική ιστορία. Και αυτό γιατί η ιστορία που διδάσκεται στα σχολικά εγχειρίδια αφιερώνει λίγες γραμμές για σημαντικά γεγονότα της Ηπείρου. Τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί βιβλία που αποκαλύπτουν  νέα στοιχεία για την Ήπειρο και ιδιαίτερα την Άρτα. Ένα από τα πιο καινούργια, σε κυκλοφορία, που διαλέξαμε είναι: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και του κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο», που εκδόθηκε, πριν από ένα μήνα,  από τις εκδόσεις Historical Quest. Συγγραφέας του ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης. Μια συνομιλία μαζί του θα μας βοηθήσει να μάθουμε περισσότερα για το βιβλίο του.

 

Όπως τα προηγούμενα και το νέο σας βιβλίο «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο», εκδόσεις Historical  Quest, έχει σχέση με την ιστορία της Άρτας.

Η  διαμονή μου στην περιοχή της Άρτας και η μελέτη πάνω στα ιστορικά γεγονότα με οδήγησε σε μια ακόμη αναζήτηση στην σύγχρονη ιστορία της πόλης. Αν και η Άρτα απελευθερώθηκε το 1881 η ιστορική της εξέλιξη δεν έγινε τόσο εύκολα όσο μερικοί φαντάζονται.

 

Ποιοι λόγοι την εμπόδισαν;

Οι πολιτικοί παράγοντες εκείνης της εποχής. Με πρώτο τον Κωνσταντίνο Καραπάνο. Οι Τούρκοι έφυγαν αλλά  η Άρτα άλλαξε δυνάστη. Χωρίς γη χωρίς ελπίδα οι Αρτινοί ήταν απογοητευμένοι από αυτήν την κατάσταση.

 

Δεν υπήρξε κάποια αντίσταση στην λαίλαπα του Καραπάνου;

Πέρα από τον κόσμο που ξεσηκώθηκε , υπήρξαν και πολιτικοί που δεν δίστασαν να ξεμπροστιάσουν τον πλούσιο τσιφλικά. Ο πιο γνωστός ήταν ο βουλευτής Γιώργος Παχύς, που  άνοιξε μέτωπο εναντίον του Καραπάνου και έγραψε ένα βιβλίο για το αγροτικό ζήτημα. Ο τίτλος του βιβλίου του Γιώργου Παχύ  ήταν «Το εν Ηπείρω αγροτικόν ζήτημα» και εκδόθηκε το 1882.

 

Στο νέο βιβλίο σας αναφέρετε και τον Σπυρίδωνα Σίμο. Αλήθεια ποιος ήταν;

Ο Σπυρίδων Σίμος  ήταν πολιτικός και βουλευτής Άρτας. Ακόμη ήταν  εκδότης της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ. Από τις σελίδες της εφημερίδας  ΠΑΤΡΙΣ πολεμά τον Καραπάνο. Γράφει και θέλει να γνωρίσει όχι μόνο η Άρτα αλλά και η υπόλοιπη Ελλάδα τη  σχέση  δουλοκτητικής εξάρτησης της οικογένειας Καραπάνου με τον λαό της πόλης.

 

Λένε ότι ο Σίμος ήταν στενός συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου. Πείτε μας μερικά πράγματα για αυτή τη συνεργασία;

Κάθε πολιτικός επιλέγει τους συνεργάτες του. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε σε μεγάλη εκτίμηση τον Σίμο και η εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ ήταν όργανο των Φιλελευθέρων. Ακόμη τον Σίμο τον αντάμειψε αφού τον διόρισε δυο φορές υπουργό Περίθαλψης. Στο αρχείο το Βενιζέλου αλλά και το προσωπικό αρχείο του Σίμου υπάρχουν φωτογραφίες που τους απεικονίζουν μαζί. Εκεί διακρίνει κανείς μια οικειότητα. Σε μια φωτογραφία του βιβλίου μάλιστα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, διαβάζει την εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ. Αλλά και οι επιστολές που υπάρχουν στο βιβλίο επιβεβαιώνουν την φιλική σχέση που υπήρχε ανάμεσά τους.

 

Γιατί ασχοληθήκατε με τον Σπυρίδωνα Σίμο;

Επειδή είναι παντελώς άγνωστος στην Ήπειρο και ιδιαίτερα στην Άρτα. Ίσως η λήθη τον κάλυψε όπως και τους περισσότερους πολιτικούς που έδρασαν στην πατρίδα μας.

 

Με εντυπωσιάζει όμως ο πολιτικός και διορατικός νους του Σπυρίδων Σίμου.

Ναι , αν σκεφτεί κάποιος ότι ο Σίμος προτείνει λύσεις σε προβλήματα που ακόμη και σήμερα δεν έχουν λυθεί. Γράφει ότι στα σχέδια του , αφού ήταν μέλος της κυβέρνησης του Βενιζέλου, ήταν η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής, Αγρινίου – Άρτας. Η κατασκευή του αμαξιτού δρόμου Άρτας- Τρικάλων. Ο αποχαρακτηρισμός ως επαρχιακού δικτύου του δρόμου που συνδέει τον ορεινό όγκο. Μιλάει για την εγκατάσταση τηλεφωνικού δικτύου, την δημιουργία Αγροτικής Τράπεζας και το κυριότερο να εξακριβώσει η πολιτεία τους τίτλους της κατοχής των κτημάτων υπό την ιδιοκτησία του Κωνσταντίνου Καραπάνου.

 

Μα αυτό δεν έθιγε τον Καραπάνο;

Μάλιστα. Γι αυτό το λόγο σε ένσταση, στην ελληνική βουλή, που έκανε η οικογένεια Καραπάνου,  καταγγέλλει τον Σίμο  ότι θέλει να μοιράσει τα κτήματά της στους αγρότες και να πάρει τη γη τους. Θεωρεί τον Σίμο , ως αντίπαλο που χρησιμοποιεί χτυπήματα που είναι απαράδεκτα για Έλληνα πολιτικό. Τον θεωρεί ξένο γιατί δεν είναι Αρτινός και κατάγεται από το χωριό Λαβδάνη , της επαρχίας Πωγωνίου,  που ανήκει σήμερα στον νομό Ιωαννίνων.

 

Ο Σπυρίδων Σίμος καταγγέλλει και την πολιτική διαφθορά.

Εδώ είναι και οι πιο σημαντικές σελίδες του βιβλίου. Ο Καραπάνος και στις δυο εκλογές , της 8ης Αυγούστου 1910, αλλά και την 28η Νοεμβρίου 1910 καταφεύγει σε μεθόδους που είναι παράνομες. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Σίμου διέθεσε 100.000 δραχμές και εξαγόρασε τους ψηφοφόρους. Κάποιος ψηφοφόρος μπήκε σε ένα κτίριο και φώναξε σε άλλους ψηφοφόρους. «Τι κάθεστε, βγείτε έξω. Μοιράζουν χρήματα!». Η ανέχεια των αγροτών χρησιμοποιήθηκε ως ευκαιρία για μια ακόμη μεγαλύτερη εκμετάλλευση.

 

Τι πέτυχε αυτή η παρέμβαση του Σπυρίδων Σίμου;

Αφ’ ενός έγινε γνωστή στην ελληνική βουλή η διαφθορά για την  εξαγορά των ψηφοφόρων, στις εκλογές τόσο στις 8 Αυγούστου, όσο και στις 28 Νοεμβρίου του 1910, που είχε ως επακόλουθο να κρατηθεί , ως έγγραφο, στα πρακτικά της βουλής. Από την άλλη ο ίδιος ο Σίμος κατέθεσε την όλη πολιτική κατάσταση στα γραπτά του και εξέδωσε ένα μέρος από αυτά με τον τίτλο «Λόγοι και Έργα» . Το μικρό αυτό βιβλίο εκδόθηκε από την εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ το έτος 1912.

 

Νομίζω ότι το μικρό αυτό βιβλίο ήταν και η αφετηρία της μελέτης σας.

Ακριβώς. Μια ηλικιωμένη κυρία με επισκέφτηκε το 2008 στο σπίτι μου στο Μενίδι και μου έδωσε το συγκεκριμένο βιβλίο. Από εκεί και πέρα ξεκίνησε η έρευνα. Ήρθα σε επαφή με το αρχείο του Βενιζέλου, με την βιβλιοθήκη της Βουλής, ανακάλυψα το προσωπικό αρχείο του Σίμου και έψαξα πολύ για εφημερίδες , φωτογραφικό υλικό και επιστολές του Βενιζέλου με τα πρόσωπα που αναφέρονται στο βιβλίο.

 

Ήταν εύκολο να εκδώσετε το βιβλίο;

Όταν ολοκλήρωσα τη μελέτη την έστειλα στους εκδότες που παλαιότερα είχα συνεργαστεί μαζί τους. Οι πρώτες απαντήσεις τους, ήταν : Ενδιαφέρον βιβλίο αλλά έχει σχέση με την τοπική ιστορία. Περίμενε μου είπαν και θα δούμε… Και σαν από μηχανής θεός εμφανίστηκε ο εκδοτικός οίκος Historical Quest. Ο εκδότης και ιστορικός συγγραφέας, Γιάννης Χρονόπουλος, μου είπε ότι θα εκδώσει το βιβλίο γιατί είναι λάτρης της εποχής που έδρασε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ακόμη του άρεσε το υλικό και το θεώρησε πρωτότυπο. Πράγματι σε λίγους μήνες το βιβλίο εκδόθηκε και μάλιστα σε καλαίσθητη έκδοση.

 

Ποια είναι τα πρώτα δείγματα ανταπόκρισης του αναγνωστικού κοινού;

Το αγκάλιασαν. Έχει ανταπόκριση από αναγνώστες που δεν κατάγονται μόνο από την Ήπειρο αλλά και από την υπόλοιπη Ελλάδα.

 

Νομίζω ότι παρουσιάστηκε και στην Αθήνα.

Προτού κλείσει ένα μήνα κυκλοφορίας έγινε η παρουσίασή του στην Αθήνα, στο καφε «Αθηναίων Πολιτεία », στο Θησείο, στις 25 Ιανουαρίου 2016.

 

Υπάρχει και συνέχεια;

Ναι. Η δεύτερη παρουσίαση μετά την Αθήνα θα πραγματοποιηθεί στην Άρτα στις 13 Φεβρουαρίου , 2016, στις 19.30 μ. μ. στην αίθουσα της πνευματικής στέγης του Συλλόγου Μακρυγιάννης. Η διοργάνωση γίνεται από τον Δήμο Αρταίων και το Πολιτιστικό Σύλλογο Μακρυγιάννη. Χορηγός επικοινωνίας είναι το βιβλιοπωλείο του Γιάννη Σπύρου.

 

Καλή συνέχεια και καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Σας ευχαριστώ για την ευγένειά σας να  συνομιλήσουμε για τη νέα δουλειά μου. Ακόμη ευχαριστώ τους αναγνώστες που τίμησαν και τιμούν την κάθε νέα δουλειά μου.

 

 

Ο Χρήστος Αλεξόπουλος είναι κοινωνιολόγος.

Είναι διαχειριστής της ιστοσελίδας

wwwsociologyalert.blogspot.com/