Οι εξαίσιες μουσικές του Νίνο Ρότα

[ ARTI news / Κόσμος / 10.04.19 ]

Γόνος μουσικής οικογένειας, o Νίνο Ρότα (Nino Rota) γεννήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου του 1911, στο Μιλάνο και πέθανε στις 10 Απριλίου 1979.

Σπούδασε στο ωδείο της πόλης, ως παιδί - θαύμα, καθώς προτού καν συμπληρώσει τα 15 του χρόνια είχε συνθέσει μία όπερα κι ένα ορατόριο. Με προτροπή του διάσημου διευθυντή ορχήστρας Αρτούρο Τοσκανίνι ο νεαρός Ρότα συνέχισε τις σπουδές του στις ΗΠΑ.

Με τη μεγάλη οθόνη και τον κόσμο της ήλθε σε επαφή το 1933, όταν έγραψε τη μουσική για την ταινία του Ραφαέλε Ματεράτσο «Treno Popolare». 19 χρόνια αργότερα αρχίζει η συνεργασία του με τον Φεντερίκο Φελίνι στην ταινία «Ο Λευκός Σεΐχης». Η συνεργασία αυτή θα σημάνει την προσέγγιση του "ποιητικού" κινηματογράφου, πέρα από τον νεορεαλισμό.

Ο Ρότα και ο Φελίνι συνεργάστηκαν σε 15 ταινίες από το 1952 έως το 1978, οι οποίες άφησαν το στίγμα τους στον παγκόσμιο κινηματογράφο αλλά και στην κινηματογραφική μουσική: Οι Βιτελόνοι (1953), Λα Στράντα (1954), Οι Νύχτες της Καμπίρια (1957), Ντόλτσε Βίτα(1960) και 8 ½ (1963), είναι οι πιο χαρακτηριστικές. Πολλοί λένε πως αυτό που εξέφραζε ο Φελίνι με εικόνες, ο Ρότα το περιέργαφε με τη μουσική. Δύο άνθρωποι με τελείως διαφορετική οπτική που όμως συμπλήρωναν άριστα ο ένας τον άλλο. Ο Μάνος Χατζιδάκις, μιλώντας για τον Ρότα, με τον οποίο ήταν και φίλοι, προσπάθησε να αποκρυπτογραφήσει το «μυστικό» του Ιταλού συνθέτη στην εκπομπή «Παρασκήνιο» της ΕΡΤ το 1979, λέγοντας: «Ο Φελίνι ασχολείται με το παρελθόν του, ασχολείται με τις εικόνες του παρελθόντος, τις οποίες τις συνθέτει με το μέλλον. Κι εκεί είναι η μεγαλοσύνη του. Ήθελε ένα υλικό του παρελθόντος. Ο Νίνο Ρότα του το προμήθευσε. Κι έχουμε αυτό το αξιοπερίεργο, να έχει σφραγίσει την εποχή μας, την πολύ σύγχρονη εποχή μας, ένα υλικό αναμνήσεων. Κι αυτός είναι ο Νίνο Ρότα». Και σα να συνεχίζει από αυτό το σημείο στο κείμενό του που δημοσιεύεται στο βιβλίο «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι» (εκδ. Ίκαρος) υπογραμμίζει πως ο Νίνο Ρότα «δεν παριστάνει τον σύγχρονο, γιατί είναι – και περιέχει τον καιρό του με όλες τις αντινομίες του».

Σημαντική, επίσης, υπήρξε η συνεργασία του Νίνο Ρότα με τον άλλο σπουδαίο Ιταλό σκηνοθέτη, του νεορεαλισμού, τον Λουκίνο Βισκόντι, αρχής γενομένης με την ταινία Νότι Μπιάνκι, η οποία και θα συνεχιστεί με τις ταινίες Ο Ρόκο και τα αδέλφια του, Βοκκάκιος ’70, και Ο Γατόπαρδος.

Άλλες σημαντικές συνεργασίες είναι εκείνη με τον Φράνκο Τζεφιρέλι, για τον οποίο συνέθεσε και το εξαιρετικό μουσικό θέμα της ταινίας Ρωμαίος και Ιουλιέτα, ενώ η φήμη του εκτοξεύτηκε μετά το Όσκαρ που απέσπασε για καλύτερη μουσική επένδυση για την ταινία Ο Νονός ΙΙ του Φράνσις Φόρντ Κόπολα, το 1974. Πρόκειται για ένα Όσκαρ που ίσως του χρωστούσε η Ακαδημία, καθώς, το 1972, όταν ήταν για πρώτη φορά υποψήφιος, για το μουσικό θέμα της ταινίας Ο Νονός του ίδιου σκηνοθέτη, η Ακαδημία απέρριψε την υποψηφιότητά του με την αιτιολογία πως επαναλαμβάνονταν μουσικά μοτίβα ενός προηγούμενου soundtrack που είχε συνθέσει για την ταινία Φορτουνέλλα του Εντουάρντο ντε Φίλιππο (1958). Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο ο Νίνο Ρότα δεν παρέστη στην απονομή του βραβείου του το 1974.

Οι μουσικές του Νίνο Ρότα "έντυσαν" επίσης ταινίες της Λίνα Βερτμίλερ, τα θεατρικά του Γκολντόνι και του Εντουάρντο ντε Φιλίπο, ταινίες των Φράνκο Ρόσι, Μάουρο Μπολονίνι, Ακίρα Κουροσάβα, Λουί Μαλ, Βιτόριο ντε Σίκα, Ρενέ Κλεμάν.

Η εργογραφία του Ρότα, εκτός από τη μουσική που συνέθεσε για περίπου 150 ταινίες, περιλαμβάνει δέκα όπερες, πέντε μπαλέτα και πολλές συμφωνικές συνθέσεις. Ο συνθέτης έφυγε από τη ζωή στις 10 Απριλίου 1979 και η τελευταία ταινία που επένδυσε με τη μουσική του ήταν η Πρόβα Ορχήστρας του Φελίνι.