Αγγελάκη-Ρουκ και Βίκτωρ αναζητούν τον άνθρωπο μέσα στο Χρόνο

[ Κώστας Τραχανάς / Ελλάδα / 09.07.17 ]

« Άνθρωπος & Χρόνος-Human…Time » Δημήτρης Βίκτωρ-Κατερίνα Αγγελάκη –Ρουκ  Πραγματεία-Ποίηση  Εκδόσεις Public 2017 σελ.171 (Δίγλωσση έκδοση)

Ο λατινοαμερικάνος συγγραφέας Εδουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του «Κυνηγός ιστοριών» λέει :  «Σε κάποιο μέρος κάποιας ζούγκλας, κάποιος σχολίασε: - Τι περίεργοι τύποι οι πολιτισμένοι. Όλοι έχουν ρολόγια και κανείς δεν έχει Χρόνο…»

Η ποίηση, όπως και η γυναικεία φύση, είναι κατά της θρησκείας. Η ποίηση είναι το αντίθετο της θρησκευτικής προσέγγισης. Γιατί;  Μα επειδή η Θρησκεία είναι μια απάντηση. Η Ποίηση αντίθετα είναι μια ερώτηση. Η ποίηση είναι κυρίως εμπειρίες, μετουσιωμένες εμπειρίες ασφαλώς. Χωρίς εμπειρίες δεν γράφεις ποίηση. Η ποίηση δεν είναι συναισθήματα.

Οι δυο ποιητές η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και ο Αρτινός Δημήτρης Βίκτωρ σε αυτή τη συλλογή σαγηνεύουν τις λέξεις, με την αρχική σημασία του ρήματος (σαγήνη λεγόταν το δίχτυ της τράτας, όργανο των ψαράδων). Με τη σειρά τους οι λέξεις μαγεύουν και απογειώνουν τον αναγνώστη. Οι δύο ποιητές είναι γενναιόδωροι, ξοδεύονται, αναλώνονται, είναι πάντα ανοιχτοί. Το βλέμμα τους αλλάζει το δικό μας βλέμμα.

Η ποιητική συλλογή «Άνθρωπος & Χρόνος» του Δημήτρη Βίκτωρ και της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ είναι ο τρόπος  δύο ανθρώπων να χαράξουν ένα αξιακό σύμπαν και να φωτίσουν πλευρές μιας αφανούς πραγματικότητας. Να σκεφτούν δηλαδή τον κόσμο εξαρχής, να στοιχειοθετήσουν μια ηθική συμπεριφορά, να χρησιμοποιήσουν την «πρισματική έκφραση» για να διυλίσουν τις ιδέες και συναισθήματα, να ψηλαφήσουν το φθαρμένο ύφασμα της ζωής, να εκφράσουν τα αισθήματα και ταυτόχρονα να τα ειρωνευτούν. Και μαζί με αυτούς και εμείς!

Συνδυάζοντας οι δύο ποιητές, πεζά ποιητικής θερμοκρασίας με ολιγόστιχα ποιήματα, με μάτια ζωγράφων και αυτιά μουσικών, βρίσκουν στη φύση την αφορμή της ποιητικής τους πράξης και την εκτέλεσή της στην άρση των ορίων μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου, στην εξόρυξη αναφορών από το πολυδιάστατο τοπίο και τον Χρόνο, αλλά και από ένα νοερό αποθετήριο εικαστικών,  επιστημονικών, αστρονομικών, φιλοσοφικών  και λογοτεχνικών διακειμένων.

  Ο κυνικός-συμπονετικός Χρόνος  και ο αδύναμος-δυνατός Άνθρωπος συμπλέκονται, διαπληκτίζονται, εναρμονίζονται, επικοινωνούν, αλλά οπωσδήποτε κυριαρχούν. Ο τίτλος «Άνθρωπος & Χρόνος» μας πηγαίνει από τη μέτρηση του Χρόνου, το άγχος του Χρόνου και το τικ τακ της καρδιάς, επιβεβαίωση της ύπαρξης, μέχρι το χτύπημα στην πόρτα που υπόσχεται μια παρουσία. Ο ήχος απαραίτητο συστατικό της ζωής, αλλά και ο Θάνατος, η αναπόφευκτη απόληξή της. Ο Θάνατος δεν είναι το μόνο γεγονός, που συμβαίνει στη ζωή του Ανθρώπου, αλλά ένα από εκείνα που ανατρέπουν ισορροπίες, που ο ίδιος έχει πετύχει. Άλλωστε όλα στη ζωή του Ανθρώπου είναι και φθαρτά και πρόσκαιρα.

Ο Χρόνος είναι γραμμικός σύμφωνα με τον συμβατικό τρόπο που τον αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι, με την αλληλουχία παρελθόν-παρόν-μέλλον, ή κυκλικός-καμπυλωτός; Ο Χώρος και ο Χρόνος σχετίζονται άμεσα μεταξύ τους;  Τι είναι τελικά ο Χρόνος;  Πώς προέκυψε το Ανθρώπινο γένος και γιατί διατηρείτε στη ζωή σε έναν πλανήτη σαν τον δικό μας; Κατέχουμε μια ειδική θέση στο Σύμπαν και το πεπρωμένο μας ορίζει να υπάρχουμε σε αυτό; Προς τα πού οδεύουμε ως είδος και για ποιο λόγο; Πώς βρεθήκαμε στη ζωή; Εμείς οι Άνθρωποι είμαστε όντα με χρονικό προσανατολισμό; Μήπως όταν κοιτάζουμε  τη νύχτα ψηλά στον ουρανό βλέπουμε το παρελθόν των αστεριών και των γαλαξιών; Βλέπουμε και μελετάμε αναμνήσεις στο διάστημα; Ποια ήταν «η γέφυρα του χρόνου» των αρχαίων Ελλήνων; Ο Άνθρωπος  μπορεί να ευτυχήσει σαν γίνει αθάνατος; Τι νόημα έχει αυτό; Να γνωρίσεις το μέγα μυστικό της ζωής και του θανάτου, αλλά πώς να το γνωρίσεις; Ο θάνατος είναι η ανώτατη γνώση της έσχατης αλήθειας; Το εγώ  αντέχει την ιδέα του θανάτου; Πότε είμαστε ευτυχισμένοι; Αληθινό είναι κι εκείνο που χάθηκε για πάντα; Παράξενο πράγμα, χάνοντας ο Άνθρωπος αποκτάει την αίσθηση για το πόσο ανεπανάληπτη είναι η περασμένη του ζωή, και το σμίξιμο του χαμένου και του σημερινού, γεννάει μια ιδιαίτερη χαρά… Ποιος είμαι ; Τι είμαι ; Τα  ερωτήματα αυτά αποτελούν τους κεντρικούς άξονες της πολυεπίπεδης αυτής πραγματείας. Παράλληλα το βιβλίο αυτό μας θυμίζει ότι ως Άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι όχι μόνο «από το υλικό των ονείρων» (Σέξπηρ) αλλά και από αναμνήσεις οι οποίες συνθέτουν την αφήγηση της δικής μας ζωής, όπως επίσης είμαστε κατασκευασμένοι από αστερόσκονη!

[…]

Η ποιητική αυτή συλλογή είναι ο ίδιος Άνθρωπος, η ύλη του που διαπερνά Χρόνους και καιρούς, ο άνθρωπος που σαν φευγαλέα σταγόνα, κι αν χάνεται στη μεγάλη αφήγηση των λαών, το απόθεμά του σχηματίζει σταλακτίτες στα σπήλαια της ανθρώπινης ιστορίας. Το Παρελθόν του Ανθρώπου αφήνει σημάδια που επουλώνονται όχι μόνο με τη λήθη , αλλά κυρίως με την αναΰφανση της μνήμης, η οποία θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους και τα πάθη θα ανακουφιστούν θεραπευμένα.  Βλέπουμε στο βιβλίο τη σχέση της Μνήμης με τον Χρόνο, το πώς κάτι που συμβαίνει στο Παρόν αρχίζει κάτω από δεδομένες περιστάσεις να λειτουργεί σαν πύλη εισόδου στο Παρελθόν. Με τη διαφορά ότι μια τέτοια πύλη δεν στέκει διάπλατα ανοιχτή, δεν επιτρέπει μια κατευθείαν πρόσβαση στο μνημονικό υλικό που παραμένει σε μεγάλο βαθμό άτακτο και συγκεκριμένο και χρειάζεται πολλαπλές προσεγγίσεις. Το Παρελθόν δεν αντιπροσωπεύει μια κατάσταση που μπορούμε να πλησιάσουμε καθ’ ολοκληρίαν ή να αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπον. Η επαφή μας μαζί του δεν είναι η πορεία της ευθείας γραμμής αλλά η κίνηση την οποία διαγράφει η τεθλασμένη: μια κίνηση  ασυνεχής και διακεκομμένη που μετατρέπει την ανάμνηση και το βίωμα σε ρευστά ψηφία ενός οριστικά χαμένου συνόλου –σκιές που εμφανίζονται μπροστά μας  χάρη στο παραθυράκι το οποίο έχει ανοίξει στιγμιαία στη συνείδησή μας το Παρόν…

Δείγμα γραφής:

 Άνθρωπος

…Έχω επινοήσει άπειρους μύθους για την αθανασία. Το έκανα από την ανάγκη μου να παρηγορηθώ. Έκανα την πλάνη μου τέχνη για να αντέξω. Πάντα όμως  έρχεται μπροστά μου η δική σου αλήθεια και σκέφτομαι πως χωρίς την ύπαρξή σου ή μάλλον την αίσθηση, δεν θα ζούσα τώρα αυτό το μαρτύριο της συνείδησης πως βιώνω τώρα και θα πάψω να το ζω με βεβαιότητα στο μέλλον. Ναι, μαρτύριο είναι αυτό γιατί: Το εγώ δεν αντέχει την ιδέα του θανάτου.

Χρόνος

Είναι σπουδαίο το ότι γνωρίζεις το τέλος σου, παρόλο που γκρινιάζεις πως εξαιτίας αυτής της γνώσης είσαι τραγικό ον…

«Είναι περίεργο πως βρέθηκε εδώ

Γεννιέσαι κι αρχίζει η ιστορία σου.

Όσο στο παρελθόν κι αν ψάξεις, η αρχή

Δεν θα γραφτεί σ’ επίσημη ταυτότητα.

Ακόμη κι όταν φτάσεις στα ελάχιστα στοιχεία

Τα μικροσκοπικά για τις ανθρώπινες αισθήσεις

Πάλι θα μείνεις με μεγάλη απορία

Καθώς θ’ ανοίγεται μπροστά σου

Μια καινούργια ιστορία…»

Κατρακυλάει ο Σίσυφος με τον βράχο στον ώμο και ξανά ανηφορίζει στη δόξα της ματαιότητας καθότι είναι προτιμότερο ς αυτός ο αγώνας από το να ζούμε μάταια. Αποκτάει νόημα και περιεχόμενο η ζωή. Αξιοπρέπεια και ήθος. Αφήνει τη ματαιότητα των ματαιοτήτων στους θεοσεβούμενους του άλλου κόσμου.

Το παιχνίδι πάντα κερδίζει. Δεν υπάρχει νικητής και ηττημένος. Ο Έρωτας είναι η υπέρτατη δύναμη, είναι το ύψιστο βίωμα, για μια στιγμή, έστω, της ολοκλήρωσης, αφοπλίζει τον θάνατο και τον θανατώνει…

Η ποιητική συλλογή «Άνθρωπος & Χρόνος-Human…Time » είναι ένα βιβλίο που προσφέρει την ευφροσύνη του αποκαλυπτικού θάμβους, την απόλαυση των εύθραυστων συναφειών...

Βιβλίο δίγλωσσο, γραμμένο στα Ελληνικά και Αγγλικά, που το προλογίζουν ο Καθηγητής Φυσικής Υψηλών Ενεργειών και Ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος, ο Αστροφυσικός Διονύσης Σιμόπουλος και ο «γκουρού»(Emeritus)  της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας   του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ  Πήτερ Μακρίτζ. Άριστη μετάφραση  στην Αγγλική από τον Ελληνιστή Φίλιπ Ραμπ.  Στο εξώφυλλο του βιβλίου η μαύρη γραμμή συμβολίζει τον Χρόνο και το κόκκινο Χ  που διακόπτει  την μαύρη γραμμή,  τον Άνθρωπο.

Η Ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη –Ρουκ  γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939.Σπούδασε στην Αθήνα, στην Γαλλία και αποφοίτησε στη Γενεύη, σαν μεταφράστρια και διερμηνέας στα ελληνικά , αγγλικά , γαλλικά και ρωσικά. Τα ποιήματά της μεταφράστηκαν σε περισσότερες από δέκα γλώσσες. Το 1984 πήρε το κρατικό βραβείο ποίησης και το 2000 το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών και το 2014 βραβεύτηκε με το Μεγάλο βραβείο γραμμάτων για το σύνολο του έργου της. Έχει εκδώσει μέχρι σήμερα είκοσι ποιητικές συλλογές.

Ο Δημήτρης Βίκτωρ γεννήθηκε στην Άρτα το 1956. Δεν έκανε Πανεπιστημιακές σπουδές. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Άλλα  έργα του είναι: Το μυθιστόρημα «Εξουσία Βλαχάρα» και η ποιητική συλλογή «Είναι –Being».