Έρευνα: Ο ρόλος των ΜΜΕ στο προσφυγικό

[ ARti news / Ελλάδα / 06.11.18 ]

Η έρευνα «Οι ειδήσεις για το Προσφυγικό, η πολιτική για το προσφυγικό, η δημοσιογραφία, η κοινή γνώμη και η πολιτική που εφαρμόστηκε στην Ευρώπη» παρουσιάστηκε στο συνέδριο «Διάλογος Δημοσιογραφικών Ενώσεων Μελών της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας» που διεξάγεται στην Αθήνα.

Η έρευνα εξέτασε παραδείγματα ΜΜΕ στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελλάδα.

Όσον αφορά τη δημοσιογραφική κάλυψη στη Γερμανία, στην αρχή υπήρχε πληθώρα δημοσιευμάτων που «καλωσόριζαν τους πρόσφυγες» ακόμη και στην ταμπλόιντ Bild. Όταν τα ΜΜΕ έβλεπαν πως η γερμανική κυβέρνηση χάνει τον έλεγχο, όταν αυξήθηκαν οι ροές, επικράτησε αμηχανία κι ο τρόπος κάλυψης από τα ΜΜΕ άλλαξε. Ορόσημο στον τρόπο μετάδοσης της προσφυγικής κρίσης ήταν τα γεγονότα στην Κολωνία. Κόσμος διαδήλωσε εναντίον των ΜΜΕ, φωνάζοντας «ψεύτες δημοσιογράφοι», ένα σύνθημα που παραπέμπει στη φρασεολογία των νεοναζί στη Γερμανία.

Σε αυστριακά μέσα, οι πρόσφυγες παρουσιάζονταν σαν παραβάτες του νόμου, με εγκληματική συμπεριφορά, καθώς επίσης κι ότι επιβάρυναν με δαπάνες το κράτος. Τα πιο «κίτρινα» ΜΜΕ προσπαθούσαν να προβάλλουν όσο το δυνατόν πιο κακή εικόνα για τους πρόσφυγες.

Τα ελληνικά ΜΜΕ φαίνεται πως πέρασαν από τρεις φάσεις: η πρώτη φάση ήταν ο αρνητικός λόγος μέχρι το καλοκαίρι του 2015 και η ξενοφοβία μέχρι το τέλος του 2015. Ωστόσο μεγάλες εφημερίδες εστίαζαν στις γεωπολιτικές διαστάσεις του ζητήματος, έδιναν λόγο στους πρόσφυγες, προωθούσαν ανθρωπιστικές δράσεις. Παρ' όλ' αυτά, τοπικές εφημερίδες σε μέρη που υπήρχαν Κέντρα Πρώτης Υποδοχής (ΚΕΠΥ, ή hotspots) τηρούσαν αρνητική στάση σε σχέση με το ζήτημα. Στο Διαδίκτυο, προσέλκυαν επισκέψεις τα δημοσιεύματα με αρνητικούς τίτλους σε λαϊκίστικες ιστοσελίδες. Επιπλέον διεθνή κι ελληνικά ταμπλόιντ μετέδιδαν ψευδείς ειδήσεις κι η κατανόηση χάθηκε. Το κοινό κουράστηκε από τις «ίδιες ιστορίες». Παράλληλα παρατηρήθηκε έλλειψη σε ανθρωπιστικές κι οικονομικές πηγές για ερευνητική δημοσιογραφία. Ανταποκριτές διεθνών μέσων ζητούσαν από τους πρόσφυγες να κλαίνε για να τους θυματοποιήσουν. Δημοσιογράφοι που κάλυπταν τις συνθήκες στους καταυλισμούς, καταγράφει η έρευνα, χρειάστηκαν ψυχοθεραπεία όταν επέστρεψαν στα σπίτια τους, εξαιτίας των όσων είδαν.

Η απώλεια του ελέγχου κι η έλλειψη πολιτικών αποφάσεων στη Γερμανία, την Αυστρία και ευρύτερα στην ΕΕ άλλαξε την στάση της κοινής γνώμης, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής κοινής γνώμης, είναι ένα από τα συμπεράσματα της έρευνας. Παρ' όλ' αυτά δημοσιογράφοι σε μεγάλα μέσα έδειξαν αλληλεγγύη και κατέγραψαν τις ιστορίες των προσφύγων χωρίς προκαταλήψεις. Η πίεση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κι οι δημόσιες επιθέσεις άλλαξαν την προσέγγιση της κάλυψης.